{"id":1003,"date":"2025-03-04T15:35:47","date_gmt":"2025-03-04T11:35:47","guid":{"rendered":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/?p=1003"},"modified":"2025-03-04T16:03:25","modified_gmt":"2025-03-04T12:03:25","slug":"sosial-tedqiqatlar-merkezinin-numayendesi-xxv-umumdunya-felsefe-konqresinde-meruzeci-ve-deyirmi-masa-teskilatcisi-kimi-istirak-edib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/index.php\/2025\/03\/04\/sosial-tedqiqatlar-merkezinin-numayendesi-xxv-umumdunya-felsefe-konqresinde-meruzeci-ve-deyirmi-masa-teskilatcisi-kimi-istirak-edib\/","title":{"rendered":"SOS\u0130AL T\u018fDQ\u0130QATLAR M\u018fRK\u018fZ\u0130N\u0130N\u00a0N\u00dcMAY\u018fND\u018fS\u0130 XXV \u00dcMUMD\u00dcNYA F\u018fLS\u018fF\u018f KONQRES\u0130ND\u018f M\u018fRUZ\u018f\u00c7\u0130 V\u018f D\u018fY\u0130RM\u0130 MASA T\u018f\u015eK\u0130LAT\u00c7ISI K\u0130M\u0130 \u0130\u015eT\u0130RAK ED\u0130B"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p>01-08 avqust 2024-c\u00fc il tarixl\u0259rind\u0259 \u0130taliyan\u0131n paytaxt\u0131 Roma \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 25-ci \u00dcmumd\u00fcnya F\u0259ls\u0259f\u0259 Konqresi (The 25th World Congress of Philosophy (WCP)) ke\u00e7irilib. Konqresd\u0259 d\u00fcnyan\u0131n 120\u00a0 \u00f6lk\u0259sind\u0259n 5000 n\u0259f\u0259r alim v\u0259 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 i\u015ftirak edib. 1900-c\u00fc ild\u0259n ba\u015flayaraq 5 ild\u0259n bir t\u0259\u015fkil edil\u0259n \u00dcmumd\u00fcnya F\u0259ls\u0259f\u0259 Konqresi (\u00dcFK) sonuncu d\u0259f\u0259 2018-ci ild\u0259 Pekind\u0259 ke\u00e7irilib. Builki Konqres pandemiya s\u0259b\u0259bind\u0259n 6 illik fasil\u0259d\u0259n sonra ba\u015f tutub.<\/p>\n<p>Konqresin t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131lar\u0131 \u201cBeyn\u0259lxalq F\u0259ls\u0259f\u0259 C\u0259miyy\u0259tl\u0259ri Federasiyas\u0131, \u0130taliya F\u0259ls\u0259f\u0259 C\u0259miyy\u0259ti, d\u00fcnyan\u0131n \u0259n q\u0259dim v\u0259 Avropan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck universitetl\u0259rind\u0259n biri olan Roma La Sapienza Universiteti olub. \u00dcFK-nin r\u0259smi a\u00e7\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasimi eram\u0131z\u0131n 212-ci ilind\u0259 in\u015fa edil\u0259n tarixi abid\u0259 &#8211; Terme di Karakallada (Terme di Caracalla) ba\u015f tutub. Roma \u015f\u0259h\u0259rinin meri, Sapienza Universitetinin rektoru, D\u00fcnya F\u0259ls\u0259f\u0259 Konqresinin v\u0259 \u0130taliya b\u00f6lm\u0259sinin prezidentl\u0259ri a\u00e7\u0131l\u0131\u015f nitql\u0259ri il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib. Natiql\u0259r m\u00fcasir qlobal \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131n h\u0259llind\u0259, insan amilinin d\u0259rk edilm\u0259sind\u0259 sosial elml\u0259rin, f\u0259ls\u0259f\u0259nin \u0259h\u0259miyy\u0259tini, bu sah\u0259d\u0259 \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n daha f\u0259al v\u0259 m\u0259suliyy\u0259tli olmas\u0131n\u0131 vur\u011fulay\u0131b.<\/p>\n<p>Konqres\u0259 t\u0259qdim edil\u0259n m\u0259qal\u0259l\u0259rin t\u0259kc\u0259 proqram\u0131 554 s\u0259hif\u0259dir.\u00b9 \u018fsas \u015f\u00fcar\u0131 \u201cS\u0259rh\u0259dl\u0259ri a\u015fan f\u0259ls\u0259f\u0259\u201d (\u201cPhilosophy Across Boundaries&#8221;) olan Konqres t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259m qlobal, h\u0259m d\u0259 lokal co\u011frafiyalarda \u0259n m\u00fcxt\u0259lif: ictimai, siyasi, sosial, m\u0259d\u0259ni-m\u0259n\u0259vi, tarixi, h\u00fcquqi, s\u00fcni intellekt, ekoloji etika v\u0259 s. m\u00f6vzularda m\u00fczakir\u0259l\u0259r v\u0259 fikir m\u00fcbadil\u0259si aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn platforma olub. Bununla da d\u00f6vl\u0259tl\u0259r, elm sah\u0259l\u0259ri, m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259r, insan v\u0259 t\u0259bi\u0259t, indi v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k, real v\u0259 virtual al\u0259ml\u0259r v\u0259 s. aras\u0131nda s\u0259rh\u0259dl\u0259rin a\u015f\u0131lmas\u0131, ortaq n\u00f6qt\u0259l\u0259rin a\u015fkarlanmas\u0131 v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k ssenaril\u0259rin tap\u0131lmas\u0131na c\u0259hdl\u0259r \u0259sas m\u0259qs\u0259dl\u0259rd\u0259n olub.<\/p>\n<p>2 simpozium v\u0259 89 sessiyada m\u0259ruz\u0259l\u0259rin edildiyi, interaktiv seminarlar v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q dialoqlar\u0131n\u0131n, d\u0259yirmi masalar\u0131n ke\u00e7irildiyi Konqresd\u0259 \u0259sas m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzular\u0131ndan biri qlobal iqlim b\u00f6hran\u0131, \u0259traf m\u00fchitl\u0259 ba\u011fl\u0131 v\u0259ziyy\u0259t, ekoloji m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 s. olub.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131 bu m\u00f6t\u0259b\u0259r elmi t\u0259dbird\u0259 Sosial T\u0259dqiqatlar M\u0259rk\u0259zi (STM) \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin \u00fczv\u00fc, professor Tahir\u0259 Allahyarova t\u0259msil edib. T.Allahyarova iqlim v\u0259 ekologiya il\u0259 ba\u011fl\u0131 sessiyada ayr\u0131ca m\u0259ruz\u0259\u00e7i, habel\u0259 2 d\u0259yirmi masada t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131 v\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u00e7\u0131 olub. Konqresin \u201c14. \u018ftraf M\u00fchit F\u0259ls\u0259f\u0259si v\u0259 Davaml\u0131 \u0130nki\u015faf&#8221; (14. Environmental Philosophy and Sustainability) adl\u0131 sessiyas\u0131nda T.Allahyarovan\u0131n \u201cQlobal iqlim b\u00f6hran\u0131n\u0131n sosial v\u0259 f\u0259ls\u0259fi \u0259saslar\u0131\u201d (Philosophical and social aspects of the global climate crisis) m\u00f6vzusunda m\u0259ruz\u0259si t\u0259qdim edilib. M\u0259ruz\u0259d\u0259 qeyd edilir ki, qloballa\u015fma prosesl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 d\u00fcnya iqtisadi, geosiyasi,texnoloji parametrl\u0259r \u00fczr\u0259 vahid m\u0259kana \u00e7evrils\u0259 d\u0259, b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin siyasi, ideoloji, ekoloji m\u00fcst\u0259vil\u0259rd\u0259 prosesl\u0259r\u0259 bax\u0131\u015f\u0131n\u0131n, d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f sisteml\u0259rinin par\u00e7alanm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259td\u0259 qalmas\u0131 paradoksal v\u0259ziyy\u0259t yarad\u0131b. Probleml\u0259rin k\u00f6k\u00fc onlar\u0131n h\u0259llin\u0259 yana\u015fmada &#8211; qlobal tam t\u0259\u015fkil ed\u0259n d\u00fcnyan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 v\u0259 d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f sistemind\u0259 \u0259srl\u0259r boyu formala\u015fan p\u0259rak\u0259nd\u0259lik, par\u00e7alanma olmas\u0131ndad\u0131r. \u00d6t\u0259n tarixi d\u00f6vrl\u0259rin t\u0259cr\u00fcb\u0259si insanlar\u0131n, xalqlar\u0131n, d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin, c\u0259miyy\u0259t v\u0259 t\u0259bi\u0259tin qar\u015f\u0131durma m\u0259ntiqi v\u0259 \u015f\u0259raitind\u0259 ya\u015famas\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndirib ki, bu da b\u0259\u015f\u0259r tarixind\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f b\u00f6hranlara s\u0259b\u0259b olub. Bu bax\u0131mdan, son onillikl\u0259rd\u0259 iqlim v\u0259 ekoloji probleml\u0259rin h\u0259llin\u0259 yana\u015fmada ortaya \u00e7\u0131xan \u00e7oxsayl\u0131 &#8211; ist\u0259r ekoloji, f\u0259ls\u0259fi ideya v\u0259 n\u0259z\u0259riyy\u0259l\u0259r, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 \u0259sas\u0259n \u015e\u0259rq d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 irsin\u0259 xas olan d\u00fcnyan\u0131n v\u0259hd\u0259ti f\u0259ls\u0259f\u0259sinin real h\u0259yat f\u0259ls\u0259f\u0259sin\u0259, q\u0259bul edil\u0259n siyasi q\u0259rarlar\u0131n \u0259sas prinsipin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si y\u00f6n\u00fcnd\u0259 Konqresin \u00fcz\u0259rin\u0259 b\u00f6y\u00fck m\u0259suliyy\u0259t d\u00fc\u015f\u00fcr. \u00c7\u0131x\u0131\u015fdan sonra i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n verdiyi sualllar cavabland\u0131r\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Kanadan\u0131n Qlobal T\u0259dqiqatlar M\u0259rk\u0259zinin v\u0259 Viktoriya Universitetinin F\u0259ls\u0259f\u0259 v\u0259 \u018ftraf M\u00fchit T\u0259dqiqatlar\u0131 M\u0259rk\u0259zinin professoru Tomas Heyd ekoloji f\u0259ls\u0259f\u0259, f\u0259ls\u0259f\u0259 tarixi v\u0259 tarix\u0259 q\u0259d\u0259rki t\u0259bi\u0259t estetikas\u0131 sah\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildir\u0259r\u0259k, t\u0259bii resurslarla z\u0259ngin \u00f6lk\u0259 kimi Az\u0259rbaycanda, m\u0259s\u0259l\u0259n, bp, yaxud Exon Mobile v\u0259 s. beyn\u0259lxalq \u015firk\u0259tl\u0259rin f\u0259aliyy\u0259tind\u0259\u00a0 m\u0259ruz\u0259d\u0259 vur\u011fulanan prinsipl\u0259rin realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 mexanizminin nec\u0259 olmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 sual\u0131 maraq do\u011furub. Tomas Heyd\u0259 veril\u0259n cavabda bu v\u0259 s. \u015firk\u0259tl\u0259rin f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 geni\u015f ekoloji siyas\u0259tin, ya\u015f\u0131l layih\u0259l\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si, \u00fcmumilikd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n iqlim, dekarbonizasiya v\u0259 ya\u015f\u0131l iqtisadiyyat\u0131n inki\u015faf\u0131 y\u00f6n\u00fcnd\u0259 \u00f6lk\u0259daxili v\u0259 qlobal t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259ril\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0131sa m\u0259lumat verilib.<\/p>\n<p>C\u0259nubi Afrika, Yohannesburqdak\u0131 \u015eimal Q\u0259rb Universitetind\u0259n (North West University NWU) f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, xan\u0131m Yolandi M. Koetser iqlim v\u0259 ekoloji b\u00f6hran\u0131n h\u0259lli y\u00f6n\u00fcnd\u0259 n\u0259 kimi t\u0259hsil proqamlar\u0131n\u0131n olmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 sual\u0131 da, m\u00fcvafiq olaraq, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 m\u00f6vcud olan ekoloji t\u0259hsil sistemi, iqlim m\u00f6vzusunda maarifl\u0259ndirm\u0259 v\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 cavabland\u0131r\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Sonda \u201c\u018ftraf m\u00fchit f\u0259ls\u0259f\u0259si v\u0259 davaml\u0131 inki\u015faf&#8221; sessiyas\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131 STM t\u0259msil\u00e7isinin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ke\u00e7irl\u0259n qlobal t\u0259dbir &#8211; COP29-la ba\u011fl\u0131 d\u0259yirmi masaya d\u0259v\u0259t edilib.<\/p>\n<p>STM-in t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 Konqres \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u201cCOP29 konfrans\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycanda ekoloji f\u0259ls\u0259f\u0259nin v\u0259 davaml\u0131 inki\u015faf\u0131n daha da t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 g\u00f6zl\u0259nil\u0259n m\u00fcsb\u0259t t\u0259siri\u201d (\u201cExpected positive impact of COP29 conference on further improvement of environmental philosophy and sustainable development in Azerbaijan&#8221;) m\u00f6vzusunda d\u0259yirmi masa ke\u00e7irilib. Konqresin r\u0259smi proqram\u0131nda yerl\u0259\u015fdiril\u0259n, La Sapienza Universitetinin \u201cYurisPrudensiya\u201d-H\u00fcquq fak\u00fclt\u0259sinin korpusunda, A2T auditoriyas\u0131nda ke\u00e7iril\u0259n d\u0259yirmi masada iqlim v\u0259 \u0259traf m\u00fchit profilli t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar: Noriko Ha\u015fimoto (Yaponiya), Nikola Zengiaro (\u0130taliya), \u0130rene Bugallo (Argentina), Karen Joisten (Almaniya), Joisten Renner Kim (Kanada), Angela Mi\u00e7elis (Italiya), Trung Do (Vyetnam), Hans Jonas Jelson Oliviera (Braziliya), habel\u0259 Az\u0259rbaycan daxil olmaqla, t\u00fcrkdilli d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri t\u0259msil ed\u0259n t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar i\u015ftirak edib.<\/p>\n<p>D\u0259yirmi masada Az\u0259rbaycanda ke\u00e7iril\u0259c\u0259k qlobal COP29 t\u0259dbirin\u0259 haz\u0131rl\u0131q, onun \u0259h\u0259miyy\u0259ti, Az\u0259rbaycan\u0131n qlobal iqlim d\u0259yi\u015fikliyi siyas\u0259tin\u0259 t\u00f6hf\u0259 olacaq t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259ri, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 bu konfransla ba\u011fl\u0131 c\u0259miyy\u0259td\u0259, \u00f6z\u0259llikl\u0259 g\u0259ncl\u0259r aras\u0131nda ekoloji m\u00fchitin qorunmas\u0131na y\u00f6n\u0259lik s\u0259yl\u0259rin sosial h\u0259r\u0259kat miqyas\u0131n\u0131 almas\u0131, t\u0259bi\u0259t\u0259 m\u00fcnasib\u0259t v\u0259 davaml\u0131 inki\u015faf\u0131n daha da yax\u015f\u0131la\u015fmas\u0131na t\u0259kan verm\u0259si \u0259sas m\u00f6vzu olub. D\u0259yirmi masa gedi\u015find\u0259 veril\u0259n suallardan &#8211; bir \u00e7ox t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n COP qlobal iqlim platformas\u0131 haqq\u0131nda, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 COP29-la ba\u011fl\u0131 t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259rinin kifay\u0259t q\u0259d\u0259r geni\u015f olmad\u0131\u011f\u0131 m\u0259lum olub. \u0130\u015ftirak\u00e7\u0131 qonaqlar\u0131n COP qlobal iqlim sammitl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 prosesl\u0259ri yax\u0131ndan izl\u0259m\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn, noyabr ay\u0131nda ke\u00e7iril\u0259c\u0259k t\u0259r\u0259fl\u0259r konfrans\u0131nda i\u015ftirak etm\u0259yi arzu ed\u0259nl\u0259rin n\u0259 q\u0259d\u0259r olmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 Az\u0259rbaycan n\u00fcmay\u0259nd\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n veril\u0259n sual onlar\u0131n COP29-la ba\u011fl\u0131 t\u0259qdimata mara\u011f\u0131n\u0131, daha \u00e7ox m\u0259lumat almaq \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259alla\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rib.<\/p>\n<p>\u00dcFK-nin 124 illik tarixind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin, \u0259sas\u0259n d\u0259 \u00d6zb\u0259kistan v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n alim v\u0259 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 \u201cT\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n f\u0259ls\u0259fi irsi\u201d (Workshop on Philosophical Heritage of the Turkic peoples &#8211; Invited Session) m\u00f6vzusunda d\u0259yirmi masa ke\u00e7irilib. T\u0259dbird\u0259 dekolonizasiya aspektind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif (qeyri-Q\u0259rb) xalqlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 v\u0259 m\u0259d\u0259ni irsin\u0259 m\u00fcnasib\u0259t, d\u00fcnyaya t\u00fcrk elmi-f\u0259ls\u0259fi bax\u0131\u015f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 d\u0259rin elmi \u0259h\u0259miyy\u0259tli m\u00fczakir\u0259l\u0259r ba\u015f tutub.<\/p>\n<p>D\u0259yirmi masada \u00d6zb\u0259kistan, Az\u0259rbaycan, Almaniya, Qazax\u0131stan, Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan v\u0259 Tacikistandan olan alim-t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar: N.\u015eermuh\u0259mm\u0259dova, T.Allahyarova, A.Rettova, A.\u018fs\u0259dov, R.Nazariyev, A.Zagikizi, J.Boko\u015fov, N.Nishanova, O.Muhammadiyeva, C.Kodirov, U.Karabayev, A.\u018fs\u0259dova, G. Ruzmatova, T.\u0130baydullaev, E.Nuriddinov, B.Bilegenova, M.Raximov, M.Sabirova v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 m\u0259ruz\u0259l\u0259rl\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib. M\u0259ruz\u0259l\u0259rd\u0259 t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 ictimai-siyasi fikir tarixinin, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 irsinin d\u00fcnya fonunda inki\u015faf\u0131, yenid\u0259n d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilm\u0259si, tan\u0131d\u0131lmas\u0131, \u00fcmumt\u00fcrk elmi-f\u0259ls\u0259fi, humanitar, sosioloji terminologiyas\u0131n\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, t\u0259dqiqi v\u0259 t\u0259drisinin metodoloji m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 toxunulub. \u201cQ\u0259rb f\u0259ls\u0259f\u0259si\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 kimi \u201cT\u00fcrkdillli \u00f6lk\u0259l\u0259rin t\u00fcrk f\u0259ls\u0259f\u0259si\u201d anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n definisiyas\u0131, d\u00fcnyaya t\u0259qdimi il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00f6vcud reall\u0131q v\u0259 perspektivl\u0259r m\u00fczakir\u0259 edilib. T\u0259dbird\u0259 h\u0259m\u00e7inin t\u00fcrkdilli m\u0259kanda b\u0259\u015f\u0259r m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 \u0259v\u0259zsiz t\u00f6hf\u0259 ver\u0259n m\u0259d\u0259ni-m\u0259n\u0259vi irsin lokal miqyasdan qlobal miqyasa \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131, d\u00fcnya xalqlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 irsin\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 formala\u015fan \u201cAvropam\u0259rk\u0259z\u00e7ilik\u201d yana\u015fmas\u0131n\u0131n \u0259n\u0259n\u0259y\u0259 \u00e7evrilm\u0259sinin n\u0259tic\u0259l\u0259ri, milli sosial-f\u0259ls\u0259fi m\u0259kt\u0259bl\u0259rin d\u00fcnyaya tan\u0131d\u0131lmas\u0131, bu irsin inki\u015faf\u0131 v\u0259 yay\u0131lmas\u0131nda m\u00f6vcud olan bo\u015fluqlar, qeyri-Q\u0259rb co\u011frafiyada f\u0259ls\u0259fi fikr\u0259 birt\u0259r\u0259fli yana\u015fmalarla ba\u011fl\u0131 maraql\u0131 m\u00fczakir\u0259l\u0259r ba\u015f tutub.<\/p>\n<p>Professor T.Allahyarova \u201cT\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n f\u0259ls\u0259fi fikir tarixinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259sin\u0259 metodoloji yana\u015fmalar: T\u00fcrk sivilizasiyas\u0131n\u0131n f\u0259ls\u0259fi irsinin \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsuslu\u011fu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri, probleml\u0259r v\u0259 b\u0259zi t\u0259klifl\u0259r\u201d m\u00f6vzusunda t\u0259qdimatla \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib. T\u00fcrkdilli \u00f6lk\u0259l\u0259rin ortaq elmi, m\u0259d\u0259ni v\u0259 m\u0259n\u0259vi \u0259saslar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf\u0131 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q f\u0259ls\u0259f\u0259sinin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259sini g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirir.<\/p>\n<p>T\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n elmi, sosial-f\u0259ls\u0259fi irsinin qorunmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259sin\u0259 metodoloji yana\u015fmalar, bu irsin t\u0259dqiqi v\u0259 t\u0259drisi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri, m\u00fcasir t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 ziyal\u0131lar\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin tan\u0131d\u0131lmas\u0131 v\u0259 s. ba\u011fl\u0131 t\u0259klifl\u0259r bildirilib.<\/p>\n<p>Almaniyan\u0131n Bayroyt Universitetinin (University of Bayreuth) professoru Alena Rettovan\u0131n d\u0259yirmi masan\u0131n m\u00f6vzusu aspektind\u0259 \u201cDekolonizasiya v\u0259 xalqlar\u0131n irsi\u201d il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259qdimat\u0131 b\u00f6y\u00fck maraq do\u011furub. Alena Rettova 15 il Londonun \u015e\u0259rq v\u0259 Afrika T\u0259dqiqatlar\u0131 Universitetind\u0259 (SOAS University of London (School of Oriental and African Studies),\u00b2 2020-ci ild\u0259n Bayroyt Universitetinin f\u0259ls\u0259f\u0259, alman\u015f\u00fcnasl\u0131q v\u0259 afrika\u015f\u00fcnasl\u0131q \u00fczr\u0259 professor v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131b, habel\u0259 Praqadak\u0131 \u00c7arlz Universitetind\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru elmi d\u0259r\u0259c\u0259l\u0259rini al\u0131b.\u00b3 A.Rettova sosial elml\u0259r\u0259 \u201cAfrika qit\u0259sinin ictimai-siyasi fikir v\u0259 m\u0259n\u0259vi irsin\u0259, Q\u0259rb d\u00fcnyas\u0131n\u0131n kolonializm-m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7ilik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 t\u0259tbiq edil\u0259n birt\u0259r\u0259fli yana\u015fmalar, bu xalqlar\u0131n \u201cd\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sinin geri qalmas\u0131 v\u0259 onlar\u0131n modernl\u0259\u015fdiril\u0259r\u0259k inki\u015faf etdirilm\u0259si\u201d, elmi akademik deyil, \u201cekzotik\u201d bir irs kimi t\u0259qdimat\u0131, avropam\u0259rk\u0259z\u00e7ilik v\u0259 kolonializm aras\u0131nda s\u0131x ba\u011flar\u0131n olmas\u0131n\u0131, haz\u0131rda bu yana\u015fman\u0131n dekolonizasiya istiqam\u0259tind\u0259 d\u0259yi\u015fdirilm\u0259sinin vacbliyini ifad\u0259 ed\u0259n \u201cAfrofon yana\u015fma\u201d, t\u0259nqid v\u0259 t\u0259hlill\u0259r sah\u0259sind\u0259 geni\u015f t\u0259dqiqatlar apar\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259ruz\u0259\u00e7i vur\u011fulad\u0131 ki, onun \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 London Universiteti haz\u0131rda q\u0259dim yunan filosoflar\u0131n\u0131 \u201ckabinet filosoflar\u0131\u201d hesab ed\u0259r\u0259k t\u0259dris proqram\u0131ndan \u00e7\u0131xar\u0131b v\u0259 \u0259v\u0259zin\u0259 Afrika v\u0259 \u015e\u0259rq xalqlar\u0131n\u0131n ideya-f\u0259ls\u0259fi, m\u0259n\u0259vi irsinin t\u0259dqiqini daxil edib. Afrika v\u0259 ba\u015fqa co\u011frafiyalardak\u0131 irsin kifay\u0259t \u0259d\u0259r \u00f6yr\u0259nilm\u0259m\u0259sinin birt\u0259r\u0259fli yana\u015fma oldu\u011fu etiraf edilib.<\/p>\n<p>D\u0259yirmi masadan sonra \u201cDekolonizasiya v\u0259 d\u00fcnya xalqlar\u0131n\u0131n sosial-f\u0259ls\u0259fi irsin\u0259 avropam\u0259rk\u0259z\u00e7i yana\u015fman\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri\u201d m\u00f6vzusunda prof. A.Rettova il\u0259 apar\u0131lan ayr\u0131ca m\u00fczakir\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n BMT s\u0259viyy\u0259sind\u0259 dekolonizasiya probleminin h\u0259llin\u0259 verdiyi t\u00f6hf\u0259l\u0259r, \u201cBak\u0131 T\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs Qrupu\u201dnun t\u0259sis edilm\u0259si v\u0259 onun tarixi f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumat verib. Habel\u0259, bu istiqam\u0259td\u0259 STM v\u0259 Bayroyt Universiteti aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 d\u0259 toxunulub.<\/p>\n<p>\u0130nki\u015faf\u0131n\u0131n \u201cq\u0131z\u0131l d\u00f6vr\u201d say\u0131lan orta \u0259srl\u0259rd\u0259 \u015e\u0259rq-islam b\u00f6lg\u0259sind\u0259 elmi, ictimai-siyasi fikir tarixinin, habel\u0259, onun \u0259n z\u0259ngin t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259rind\u0259n olan Az\u0259rbaycanda sosial-f\u0259ls\u0259fi ideyalar\u0131n avropam\u0259rk\u0259z\u00e7ilik prizmas\u0131nda f\u0259ls\u0259f\u0259 deyil, sad\u0259c\u0259 \u201cdin f\u0259ls\u0259f\u0259si\u201d adland\u0131r\u0131lmas\u0131, bu irsin n\u0259h\u0259ng sosial-elmi, m\u0259n\u0259vi, etik \u0259h\u0259miyy\u0259tinin q\u0259bul edilm\u0259m\u0259si xat\u0131rlad\u0131ld\u0131. \u015e\u0259rq-T\u00fcrk-\u0130slam b\u00f6lg\u0259si irsinin Q\u0259rb yana\u015fmas\u0131nda sad\u0259c\u0259 \u201clokal\u201d, Q\u0259rbin \u00f6z irsinin is\u0259 \u201cqlobal, universal\u201d statuslu d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259l\u0259rin\u0259 kolonializmin bilavasit\u0259 t\u0259siri, haz\u0131rda bu sah\u0259d\u0259 d\u0259 \u201cdekolonizasiya\u201d prosesl\u0259rin\u0259 ehtiyac oldu\u011fu vur\u011fuland\u0131.<\/p>\n<p>Prof. A.Rettovan\u0131n Afrika qit\u0259sind\u0259 \u015e\u0259rq f\u0259ls\u0259fi fikir tarixi aspektind\u0259 islam f\u0259ls\u0259f\u0259sini, sufizm t\u0259liml\u0259rini, sosial f\u0259ls\u0259f\u0259ni t\u0259dqiq etm\u0259si n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131naraq, m\u00fcmk\u00fcn birg\u0259 layih\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259klifl\u0259rin m\u00fczakir\u0259 edilm\u0259si q\u0259rara al\u0131nd\u0131. \u00c7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 Universitetl\u0259 STM aras\u0131nda qonaq elmi i\u015f\u00e7i m\u00fcbadil\u0259si imkanlar\u0131n\u0131n n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7iril\u0259c\u0259yi bildirildi.<\/p>\n<p>\u00dcmumilikd\u0259 konqres qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 elmi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q v\u0259 elmi m\u00fcbadil\u0259 istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb etdi. Bel\u0259 ki, konqresd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n r\u0259smi sessiyalarla yana\u015f\u0131, i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 elmi fikir m\u00fcbadil\u0259sin\u0259 t\u0259\u015fviq ed\u0259n toplant\u0131larda xaricd\u0259ki sosial t\u0259dqiqatlar sah\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan h\u0259mkarlarla faydal\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259r yaratmaq, akademik m\u0259\u015f\u011fulluq y\u00f6n\u00fcnd\u0259 m\u00fcbadil\u0259 proqramlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fczakir\u0259l\u0259r apar\u0131ld\u0131. M\u00fcasir m\u00fcr\u0259kk\u0259b d\u00f6vrd\u0259 sosial elml\u0259rin c\u0259miyy\u0259td\u0259 davaml\u0131 aktuall\u0131\u011f\u0131, bu sah\u0259d\u0259 dialoq ehtiyac\u0131n\u0131n z\u0259ruriliyi vur\u011fuland\u0131, m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rin davam etdirilm\u0259si q\u0259rara al\u0131nd\u0131.<\/p>\n<p>N\u00f6vb\u0259ti konqresin ke\u00e7irilm\u0259si y\u00f6n\u00fcnd\u0259 s\u0259sverm\u0259 prosesind\u0259 nominant \u00f6lk\u0259l\u0259r (B\u018f\u018f, Yaponiya v\u0259 s.) aras\u0131nda Yaponiya s\u0259s \u00e7oxlu\u011fu il\u0259 2028-ci ild\u0259 \u00dcFK-y\u0259 ev sahibliyi ed\u0259c\u0259k \u00f6lk\u0259 ad\u0131n\u0131 qazand\u0131. Se\u00e7iml\u0259rd\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n Yaponiya F\u0259ls\u0259f\u0259 Assosiasiyas\u0131n\u0131n prezidenti, Tokio Universitetinin humanitar v\u0259 sosial elml\u0259r fak\u00fclt\u0259sinin dekan\u0131, professor Noburu Notomi i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131 n\u00f6vb\u0259ti &#8211; 26-c\u0131 Tokio \u00dcFK-y\u0259 d\u0259v\u0259t etdi. O, m\u00fcasir d\u00fcnyan\u0131n getdikc\u0259 artan probleml\u0259rinin h\u0259llind\u0259 sosial elml\u0259rin m\u00fch\u00fcm rolunu vur\u011fulad\u0131. Bu istiqam\u0259td\u0259 dekan\u0131 oldu\u011fu fak\u00fclt\u0259nin f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 toxundu<\/p>\n<p>Yekun olaraq qeyd ed\u0259 bil\u0259rik ki, konqresd\u0259 MDB m\u0259kan\u0131ndan \u0259n \u00e7ox t\u0259msil olunan Orta Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259rinin alim v\u0259 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131 idi. Az\u0259rbaycanda ictimai- humanitar elm sah\u0259sin\u0259 ger\u00e7\u0259k maraqlar\u0131n\u0131 ifad\u0259 ed\u0259n, Orta Asiyadan olan t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri aliml\u0259rinin beyn\u0259lxalq t\u0259dbirl\u0259rd\u0259 i\u015ftirak \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259\u015fm\u0259 y\u00f6n\u00fcnd\u0259 faydal\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q qurduqlar\u0131 m\u0259lum oldu v\u0259 bu t\u0259qdir\u0259layiq idi. Az\u0259rbaycan bu \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 daha az i\u015ftirak\u00e7\u0131 say\u0131na malik idi. AMEA-n\u0131n F\u0259ls\u0259f\u0259 v\u0259 Sosiologiya \u0130nstitutundan konqres\u0259 4 alim qat\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Bununla yana\u015f\u0131, onlar da konqresin m\u00fcxt\u0259lif sessiyalar\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131 layiqli \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259msil etdil\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; 01-08 avqust 2024-c\u00fc il tarixl\u0259rind\u0259 \u0130taliyan\u0131n paytaxt\u0131 Roma \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 25-ci \u00dcmumd\u00fcnya F\u0259ls\u0259f\u0259 Konqresi (The 25th World Congress of Philosophy (WCP)) ke\u00e7irilib. Konqresd\u0259 d\u00fcnyan\u0131n 120\u00a0 \u00f6lk\u0259sind\u0259n 5000 n\u0259f\u0259r alim v\u0259 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 i\u015ftirak edib. 1900-c\u00fc ild\u0259n ba\u015flayaraq 5 ild\u0259n bir t\u0259\u015fkil edil\u0259n \u00dcmumd\u00fcnya F\u0259ls\u0259f\u0259 Konqresi (\u00dcFK) sonuncu d\u0259f\u0259 2018-ci ild\u0259 Pekind\u0259 ke\u00e7irilib. Builki Konqres pandemiya s\u0259b\u0259bind\u0259n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1014,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1003","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cild-1--1"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1003","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1003"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1003\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1100,"href":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1003\/revisions\/1100"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1014"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1003"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1003"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1003"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}