{"id":1089,"date":"2025-03-04T15:52:02","date_gmt":"2025-03-04T11:52:02","guid":{"rendered":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/?p=1089"},"modified":"2025-03-04T16:01:47","modified_gmt":"2025-03-04T12:01:47","slug":"innovasiyalar-ucun-elverisli-investisiya-muhitinin-yaradilmasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/index.php\/2025\/03\/04\/innovasiyalar-ucun-elverisli-investisiya-muhitinin-yaradilmasi\/","title":{"rendered":"\u0130NNOVAS\u0130YALAR \u00dc\u00c7\u00dcN \u018fLVER\u0130\u015eL\u0130 \u0130NVEST\u0130S\u0130YA M\u00dcH\u0130T\u0130N\u0130N YARADILMASI"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Rafiq<\/strong> <strong>RZAYEV<\/strong><strong>,<\/strong><\/p>\n<p><em>AR<\/em> <em>ETN<\/em><em> \u0130<\/em><em>qtisadiyyat<\/em><em> \u0130<\/em><em>nstitutunun<\/em><em> \u0130<\/em><em>nnovativ<\/em> <em>iqtisadiyyat<\/em><\/p>\n<p><em>v<\/em><em>\u0259 <\/em><em>r<\/em><em>\u0259<\/em><em>q<\/em><em>\u0259<\/em><em>msal<\/em> <em>transformasiya<\/em><em> \u015f\u00f6<\/em><em>b<\/em><em>\u0259<\/em><em>sinin<\/em> <em>b<\/em><em>\u00f6<\/em><em>y<\/em><em>\u00fc<\/em><em>k<\/em> <em>elmi<\/em> <em>i<\/em><em>\u015f\u00e7<\/em><em>isi<\/em><\/p>\n<p><em>(Bak\u0131, Az\u0259rbaycan)<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em><\/p>\n<p><em>E-mail: rafiqrzayev74@mail.ru<\/em><\/p>\n<p><em>ORCID: 0009-0001-1483-6963<\/em><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>X\u00fclas\u0259. <\/strong>M\u0259qal\u0259d\u0259 innovasiyalar \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli investisiya m\u00fchitinin, innovasiya-investisiya m\u00fchitinin yarad\u0131lmas\u0131 yollar\u0131 ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. \u018flveri\u015fli investisiya m\u00fchitini yaradan maddi v\u0259 qeyri-maddi amill\u0259r, habel\u0259 innovasiya-investisiya m\u00fchitinin effektiv formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 t\u0259hlil edilir. Bu m\u00fchitin u\u011furlu olmas\u0131, onun s\u0259rmay\u0259 c\u0259lbediciliyinin artmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 x\u00fcsusi olaraq \u00f6n\u0259m verilm\u0259si oxucular\u0131n diqq\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131r. Vur\u011fulan\u0131r ki, innovasiya-investisiya m\u00fchitinin effektiv qurulmas\u0131 iqtisadi inki\u015faf\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirir, yeni i\u015f yerl\u0259rinin yaranmas\u0131na v\u0259 \u00f6lk\u0259nin r\u0259qab\u0259t qabiliyy\u0259tinin artmas\u0131na k\u00f6m\u0259k edir. M\u0259qal\u0259d\u0259, h\u0259m\u00e7inin, Az\u0259rbaycanda innovasiya-investisiya m\u00fchiti v\u0259 onun qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si t\u0259hlil edilir. Bu qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259nin iqtisadi g\u00f6st\u0259ricil\u0259r, texnoloji potensial, h\u00fcquqi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259, maliyy\u0259 imkanlar\u0131, i\u015fg\u00fczar m\u00fchit v\u0259 dig\u0259r meyarlar \u0259sas\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7irildiyi bildirilir. Bundan \u0259lav\u0259, innovasiya-investisiya m\u00fchitinin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edil\u0259n bir s\u0131ra beyn\u0259lxalq indeksl\u0259r n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilir v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n bu indeksl\u0259r \u00fczr\u0259 b\u0259zi g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri t\u0259qdim olunur. M\u0259qal\u0259nin sonunda bu sah\u0259d\u0259 m\u00f6vcud olan m\u00fcsb\u0259t hallarla yana\u015f\u0131, probleml\u0259rd\u0259n d\u0259 s\u00f6z a\u00e7\u0131l\u0131r v\u0259 onlar\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259zi t\u0259klifl\u0259r ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p><strong>A\u00e7ar s\u00f6zl\u0259r: <\/strong>innovasiya-investisiya m\u00fchiti, s\u0259rmay\u0259 c\u0259lbediciliyi, investorlar, qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259, vergi siyas\u0259ti, innovativ layih\u0259l\u0259r, amill\u0259r, beyn\u0259lxalq indeksl\u0259r<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>G\u0130R\u0130\u015e<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130nvestisiyalar iqtisadiyyat\u0131n m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rin\u0259, infrastruktura, sosial proqramlara, \u0259traf m\u00fchitin m\u00fchafiz\u0259sin\u0259 h\u0259m \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259, h\u0259m d\u0259 xaricd\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli kapital qoyulu\u015fudur. M\u00fcasir bazar iqtisadiyyat\u0131nda investisiyalar\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tli hiss\u0259si maliyy\u0259 investisiyalar\u0131d\u0131r ki, onlar h\u0259m makro, h\u0259m d\u0259 mikro s\u0259viyy\u0259d\u0259 m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edirl\u0259r. B\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 onlar \u00f6lk\u0259nin v\u0259 ya ayr\u0131-ayr\u0131 t\u0259s\u0259rr\u00fcfat subyektinin g\u0259l\u0259c\u0259yini m\u00fc\u0259yy\u0259n edir, iqtisadi inki\u015faf\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259tverici q\u00fcvv\u0259si rolunu oynay\u0131rlar. \u0130nvestisiya f\u0259aliyy\u0259ti art\u0131qda iqtisadiyyat\u0131n s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131 t\u0259min olunur, m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r m\u00fcasirl\u0259\u015fir, yeni istehsal sah\u0259l\u0259ri t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tap\u0131r.<\/p>\n<p>Bir s\u00f6zl\u0259, investisiya qoyulu\u015funu \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n h\u0259rt\u0259r\u0259fli inki\u015faf\u0131n\u0131n vacib \u015f\u0259rtl\u0259rind\u0259n hesab etm\u0259k olar. Bel\u0259 olan halda, t\u0259bii ki, h\u0259r bir d\u00f6vl\u0259tin milli iqtisadiyyat\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259k inki\u015faf dinamikas\u0131 v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi \u00fc\u00e7\u00fcn ilkin \u015f\u0259rtl\u0259rd\u0259n biri iqtisadiyyat\u0131n m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rin\u0259 qoyulan investisiyalar\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. \u0130nvestisiya f\u0259all\u0131\u011f\u0131n\u0131n sabit, s\u00fcr\u0259tli art\u0131m\u0131 milli iqtisadiyyat\u0131n y\u00fcks\u0259li\u015fini mahiyy\u0259tc\u0259 t\u0259min etm\u0259y\u0259, m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri modernl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 v\u0259 m\u00f6vcud istehsal sah\u0259l\u0259rini t\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259, habel\u0259 \u0259mt\u0259\u0259 v\u0259 xidm\u0259tl\u0259rin inki\u015faf\u0131na imkan verir. \u0130qtisadi siyas\u0259tin ba\u015fl\u0131ca istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biri olaraq investisiya \u00fczr\u0259 apar\u0131lan u\u011furlu siyas\u0259t \u0259ld\u0259 edil\u0259n nailiyy\u0259tl\u0259rin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir. Makroiqtisadi stabilliyin, iqtisadi t\u0259r\u0259qqinin v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin, h\u0259m\u00e7inin milli iqtisadiyyat\u0131n r\u0259qab\u0259t qabiliyy\u0259tinin t\u0259min olunmas\u0131nda, \u00f6lk\u0259 \u0259halisinin ya\u015fay\u0131\u015f s\u0259viyy\u0259sinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259sind\u0259 v\u0259 dig\u0259r bir s\u0131ra probleml\u0259rin h\u0259ll edilm\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259ki investisiya qoyulu\u015fu sah\u0259sind\u0259ki v\u0259ziyy\u0259t v\u0259 bu s\u0259rmay\u0259l\u0259rin innovasiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc olmas\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259tli amill\u0259rdir [9]. Bu bax\u0131mdan innovasiyalar \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli investisiya m\u00fchitinin, innovasiya-investisiya m\u00fchitinin yarad\u0131lmas\u0131 \u00f6n\u0259mlidir. Bel\u0259 ki, texnoloji yenilikl\u0259rin inki\u015faf etdirilm\u0259sind\u0259 v\u0259 investisiya resurslar\u0131n\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm olan bu m\u00fchiti \u00f6lk\u0259d\u0259 v\u0259 ya regionda innovasiyalar\u0131n d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259si, yeni texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiqi v\u0259 i\u015f d\u00fcnyas\u0131na s\u0259rmay\u0259l\u0259rin c\u0259lb edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn iqtisadi sistemin vacib g\u00f6st\u0259ricisi hesab etm\u0259k olar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol>\n<li><strong> \u018flveri\u015fli investisiya m\u00fchitini <\/strong><strong>yaradan amill\u0259r<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>\u0130qtisadiyyat\u0131n real sektorunda innovasiyalar \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli investisiya m\u00fchitinin yarad\u0131lmas\u0131 z\u0259rur\u0259ti modernl\u0259\u015fm\u0259 prosesl\u0259rinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 prioritet m\u0259s\u0259l\u0259dir. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, mikros\u0259viyy\u0259d\u0259 maddi v\u0259 qeyri-maddi amill\u0259r\u0259 \u0259saslanan \u0259lveri\u015fli investisiya m\u00fchiti \u00e7ox vacibdir. Bu amill\u0259r\u0259 \u00fcmumi n\u0259z\u0259r yetir\u0259k:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Maddi amill\u0259r<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>\u00d6lk\u0259nin v\u0259 ya regionun co\u011frafi m\u00f6vqeyi, xammal v\u0259 sat\u0131\u015f bazarlar\u0131n\u0131n \u0259l\u00e7atanl\u0131\u011f\u0131 h\u0259r bir investor \u00fc\u00e7\u00fcn vacibdir: investisiya \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6lk\u0259ni, yaxud regionu m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l m\u0259hz bu amil x\u00fcsusi olaraq ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b \u00f6yr\u0259nilir.<\/li>\n<li>N\u0259qliyyat \u0259l\u00e7atanl\u0131\u011f\u0131 \u2013 b\u00f6lg\u0259d\u0259 y\u00fcks\u0259k keyfiyy\u0259tli yollar\u0131n, d\u0259mir yolu \u0259laq\u0259l\u0259rinin v\u0259 hava xidm\u0259tl\u0259rinin olmas\u0131.<\/li>\n<li>Regionun infrastrukturunun yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n planla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131.<\/li>\n<li>\u0130nvestisiya \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131r obyektl\u0259rin, yaxud enerji v\u0259 su t\u0259chizat\u0131 il\u0259 t\u0259min olunmu\u015f m\u00fcvafiq t\u0259yinatl\u0131 torpaqlar\u0131n olmas\u0131<\/li>\n<li>\u0130xtisasl\u0131 \u0259m\u0259k resurslar\u0131n\u0131n m\u00f6vcudlu\u011fu: kapital qoyulu\u015fu etm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l investor ixtisasl\u0131 \u0259m\u0259k resurslar\u0131n\u0131n m\u00f6vcud olub-olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilm\u0259lidir.<\/li>\n<li>Preferensiyalar\u0131n m\u00f6vcudlu\u011fu: vergi g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259ri, d\u00f6vl\u0259t z\u0259man\u0259tl\u0259ri, b\u0259l\u0259diyy\u0259 obyektl\u0259rinin icar\u0259y\u0259 verilm\u0259si imkan\u0131 v\u0259 s.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Qeyri-maddi amill\u0259r<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>\u00d6lk\u0259nin v\u0259 ya regionun i\u015fg\u00fczar n\u00fcfuzu: art\u0131q h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f u\u011furlu investisiya layih\u0259l\u0259rinin olmas\u0131.<\/li>\n<li>\u0130nvestisiyan\u0131n c\u0259lb edilm\u0259si \u00fczr\u0259 m\u00f6vcud siyas\u0259tin \u015f\u0259ffafl\u0131\u011f\u0131: \u00f6lk\u0259nin v\u0259 ya regionun beyn\u0259lxalq bazarda tutdu\u011fu m\u00f6vqe.<\/li>\n<li>\u018fl\u00e7atan informasiya d\u0259st\u0259yinin, y\u0259ni informasiya bax\u0131m\u0131ndan d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259n resurslar\u0131n m\u00f6vcudlu\u011fu.<\/li>\n<li>Potensial investorlara f\u0259rdi yana\u015fma: biznes assosiasiyalar\u0131 il\u0259 dialoq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcvafiq d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n m\u00f6vcudlu\u011fu.<\/li>\n<li>M\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131 il\u0259 yerli idar\u0259etm\u0259 aras\u0131nda \u0259laq\u0259l\u0259r: \u201cm\u0259rk\u0259z\u201dl\u0259 region aras\u0131nda m\u00fcsb\u0259t m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r.<\/li>\n<li>\u018frazi \u00fczr\u0259 regional inki\u015faf strategiyas\u0131: h\u0259r \u015feyin n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc investisiya proqramlar\u0131 v\u0259 s.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li><strong> \u0130nnovasiya-investisiya m\u00fchitinin <\/strong><strong>effektiv formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>G\u0259l\u0259c\u0259k d\u00f6vrd\u0259 \u0259n m\u00fcasir texnoloji sah\u0259l\u0259ri v\u0259 innovasiyalar\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n r\u0259q\u0259msal c\u0259miyy\u0259t inki\u015faf\u0131n apar\u0131c\u0131 q\u00fcvv\u0259sin\u0259 \u00e7evril\u0259c\u0259kdir. \u00d6lk\u0259ni r\u0259qab\u0259td\u0259 ir\u0259li aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn c\u0259miyy\u0259tin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 innovativliyini stimulla\u015fd\u0131ran ekosistem qurulmal\u0131d\u0131r [7]. Yeni d\u00f6vrd\u0259 qurulacaq ekosistem (m\u00fcvafiq t\u0259\u015fviql\u0259r, inkubasiya v\u0259 akselerasiya m\u0259rk\u0259zl\u0259ri, d\u00f6vl\u0259t-\u00f6z\u0259l \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u0259sas\u0131nda maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259 modell\u0259ri, ven\u00e7ur v\u0259 kraudfandinq institutlar\u0131 v\u0259 s.) iqtisadiyyat\u0131n texnoloji tutumlulu\u011funun art\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6nl\u0259ndirilm\u0259lidir [2]. D\u00fcnyada ged\u0259n s\u00fcr\u0259tli texnoloji t\u0259r\u0259qqiy\u0259 \u00e7evik uy\u011funla\u015fmaq, iqtisadiyyatda yenilikl\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 v\u0259 t\u0259tbiqini stimulla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli olan \u015f\u0259rait v\u0259 imkanlar\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n innovasiya-investisiya m\u00fchiti \u00f6z\u00fcnd\u0259 bir s\u0131ra komponentl\u0259ri birl\u0259\u015fdirir. Bu t\u0259rkib\u0259 innovasiyalar\u0131n s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tli olan m\u00fcasir texnoloji infrastruktur, maliyy\u0259 m\u0259nb\u0259l\u0259ri, h\u00fcquqi qoruma mexanizml\u0259ri, y\u00fcks\u0259k t\u0259hsilli, bacar\u0131ql\u0131 i\u015f\u00e7i q\u00fcvv\u0259si, d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi v\u0259 t\u0259\u015fviql\u0259ri, \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q imkanlar\u0131 v\u0259 s. daxildir. Bu komponentl\u0259rd\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq, \u00f6lk\u0259nin v\u0259 ya regionun innovasiya-investisiya m\u00fchiti formala\u015f\u0131r. M\u00fchitin \u0259lveri\u015fli olmas\u0131 investorlar\u0131n c\u0259lb edilm\u0259sind\u0259, h\u0259m\u00e7inin innovativ m\u0259hsul v\u0259 xidm\u0259tl\u0259rin bazara \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131nda \u0259h\u0259miyy\u0259tli rol oynay\u0131r [4]. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259 is\u0259 innovasiya-investisiya m\u00fchitinin u\u011furlu olmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn, \u0259sas\u0259n, a\u015fa\u011f\u0131da haqq\u0131nda b\u0259hs ed\u0259c\u0259yimiz amill\u0259r vacib \u015f\u0259rt kimi q\u0259bul olunur:<\/p>\n<p>v Qanunvericilik v\u0259 t\u0259nziml\u0259m\u0259 bazas\u0131n\u0131n, d\u0259st\u0259kl\u0259yici infrastrukturun m\u00f6vcudlu\u011fu.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259tin d\u0259st\u0259kl\u0259yici siyas\u0259t v\u0259 qanunvericiliyi bu m\u00fchitin u\u011furlu inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. H\u00fcquqi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259 innovativ \u015firk\u0259tl\u0259rin qorunmas\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259li v\u0259 investisiya \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259rait yaratmal\u0131d\u0131r. Elm v\u0259 texnologiya parklar\u0131, startap inkubatorlar\u0131, akseleratorlar kimi strukturlar\u0131n inki\u015faf\u0131 innovasiya \u00fc\u00e7\u00fcn vacib hesab olunur. Bu c\u00fcr qurumlar yeni ideyalar\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259yir, g\u0259nc m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r\u0259 maliyy\u0259 v\u0259 texniki m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259r t\u0259qdim edir.<\/p>\n<p>v Maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259, maliyy\u0259 resurslar\u0131na \u00e7\u0131x\u0131\u015f.<\/p>\n<p>\u0130nnovasiya m\u00fchitind\u0259 investisiya fondlar\u0131, ven\u00e7ur kapital\u0131, d\u00f6vl\u0259t qrantlar\u0131 v\u0259 ya dig\u0259r maliyy\u0259 al\u0259tl\u0259rin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n geni\u015f olmas\u0131 startaplar\u0131n v\u0259 texnologiyalar\u0131n inki\u015faf\u0131na t\u0259kan verir. Startaplar v\u0259 innovativ \u015firk\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn geni\u015f maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259 imkanlar\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, qeyd etdiyimiz kimi, ven\u00e7ur kapital\u0131, biznes m\u0259l\u0259kl\u0259ri v\u0259 d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi il\u0259 maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259 bu iqtisadi sistemin y\u00fcks\u0259li\u015fini stimulla\u015fd\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>v R\u0259qab\u0259tli v\u0259 \u015f\u0259ffaf t\u0259nziml\u0259m\u0259 m\u00fchiti.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259tin innovasiya v\u0259 investisiyalarla ba\u011fl\u0131 qanunvericiliyi sad\u0259, \u015f\u0259ffaf v\u0259 r\u0259qab\u0259t\u0259davaml\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Bu, investorlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 qorumaqla yana\u015f\u0131, yeni ideyalar\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131 asanla\u015fd\u0131r\u0131r. H\u0259m\u00e7inin r\u0259qab\u0259tqabiliyy\u0259tli bazara \u00e7\u0131x\u0131\u015f innovativ \u015firk\u0259tl\u0259rin geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259 v\u0259 beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 inki\u015faf etm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yarad\u0131r.<\/p>\n<p>v \u0130nsan kapital\u0131, kadr potensial\u0131 v\u0259 t\u0259hsil.<\/p>\n<p>Y\u00fcks\u0259k t\u0259hsilli, bacar\u0131ql\u0131 i\u015f\u00e7i q\u00fcvv\u0259si innovasiyalar\u0131n yaranmas\u0131nda \u0259sas rol oynay\u0131r. Universitetl\u0259r v\u0259 elmi-t\u0259dqiqat institutlar\u0131 bu prosesd\u0259 m\u00fch\u00fcm amildir, \u00e7\u00fcnki onlar yeni bilikl\u0259rin m\u0259nb\u0259yi kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edirl\u0259r. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, innovasiya-investisiya m\u00fchiti t\u0259cr\u00fcb\u0259li v\u0259 y\u00fcks\u0259k ixtisasl\u0131 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin yeti\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli olmal\u0131d\u0131r. Bu, universitetl\u0259rin, t\u0259dqiqat m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin v\u0259 i\u015f d\u00fcnyas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri, t\u0259dqiqat m\u0259rk\u0259zl\u0259ri v\u0259 laboratoriyalar texnoloji yenilikl\u0259rin inki\u015faf\u0131na d\u0259st\u0259k verm\u0259li v\u0259 ixtisasl\u0131 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259lidir.<\/p>\n<p>v Beyn\u0259lxalq \u0259laq\u0259l\u0259r v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q.<\/p>\n<p>\u0130nnovasiya-investisiya m\u00fchitind\u0259 beyn\u0259lxalq \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 apar\u0131lmas\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. Xarici investisiyalar, beyn\u0259lxalq t\u0259r\u0259fda\u015flarla \u0259laq\u0259l\u0259rin qurulmas\u0131,texnologiya transferi, t\u0259cr\u00fcb\u0259 v\u0259 bilik m\u00fcbadil\u0259si m\u00fchitin qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 inki\u015faf\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndir\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>v Texnoparklar v\u0259 inkubatorlar.<\/p>\n<p>Bu strukturlar innovativ ideyalar\u0131n praktiki t\u0259tbiqini asanla\u015fd\u0131r\u0131r. Startaplar\u0131n v\u0259 yeni texnologiyalar\u0131n s\u0131naqdan ke\u00e7irilm\u0259si, t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn texniki v\u0259 maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi t\u0259min edir.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, yuxar\u0131da sadalanan amill\u0259r n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla, innovasiya-investisiya m\u00fchitinin effektiv qurulmas\u0131 iqtisadi inki\u015faf\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirir, yeni i\u015f yerl\u0259rinin yaranmas\u0131na v\u0259 \u00f6lk\u0259nin r\u0259qab\u0259t qabiliyy\u0259tinin artmas\u0131na k\u00f6m\u0259k edir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol start=\"3\">\n<li><strong> \u0130nnovasiya-investisiya m\u00fchitind\u0259 <\/strong><strong>s\u0259rmay\u0259 c\u0259lbediciliyinin art\u0131r\u0131lmas\u0131<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130nnovasiya-investisiya m\u00fchitind\u0259 f\u0259all\u0131\u011f\u0131n t\u0259min olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259rmay\u0259\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 c\u0259lbediciliyinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 vacib hesab edilir. \u0130nvestorlar \u00fc\u00e7\u00fcn, ad\u0259t\u0259n, iqtisadi m\u00fchitin, h\u00fcquqi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259nin, vergi siyas\u0259tinin, siyasi sabitliyin, potensial g\u0259lirlilik g\u00f6st\u0259ricil\u0259rinin v\u0259 bir s\u0131ra dig\u0259r amill\u0259rin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si il\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259n\u0259n s\u0259rmay\u0259 c\u0259lbediciliyi a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 faktorlardan as\u0131l\u0131 ola bil\u0259r [6]:<\/p>\n<p>v <em>\u0130qtisadi sabitlik<\/em> \u2013 investorlar sabit iqtisadiyyata malik \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 s\u0259rmay\u0259 qoyma\u011fa \u00fcst\u00fcnl\u00fck verirl\u0259r. G\u00fccl\u00fc iqtisadi inki\u015faf v\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 inflyasiya investisiya \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli m\u00fchit yarad\u0131r.<\/p>\n<p>v <em>Siyasi sabitlik<\/em> \u2013 siyasi m\u00fchitin sabitliyi \u00f6lk\u0259d\u0259 g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z qanun d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rinin v\u0259 ya vergi t\u0259l\u0259bl\u0259rinin olmamas\u0131n\u0131 t\u0259min edir.<\/p>\n<p>v <em>Vergi v\u0259 t\u0259nziml\u0259m\u0259 m\u00fchiti<\/em> \u2013 a\u015fa\u011f\u0131 vergi d\u0259r\u0259c\u0259l\u0259ri v\u0259 rahat t\u0259nziml\u0259m\u0259 siyas\u0259ti investorlar\u0131n c\u0259lb edilm\u0259sind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli rol oynay\u0131r.<\/p>\n<p>v <em>\u0130<\/em><em>nfrastruktur<\/em> \u2013 keyfiyy\u0259tli n\u0259qliyyat, enerji v\u0259 telekommunikasiya infrastrukturu da investorlar\u0131n diqq\u0259tini \u00e7\u0259kir.<\/p>\n<p>v <em>\u018fm\u0259k bazar\u0131 v\u0259 insan kapital\u0131<\/em> \u2013 y\u00fcks\u0259k t\u0259hsil s\u0259viyy\u0259si v\u0259 ixtisasl\u0131 i\u015f\u00e7i q\u00fcvv\u0259si olan \u00f6lk\u0259l\u0259r v\u0259 sah\u0259l\u0259r daha \u00e7ox investor c\u0259lb ed\u0259 bilir.<\/p>\n<p>v <em>Resurslar v\u0259 bazar potensial\u0131<\/em> \u2013 t\u0259bii resurslar\u0131n m\u00f6vcudlu\u011fu v\u0259 ya b\u00f6y\u00fck istehlak bazar\u0131 investisiya c\u0259lbediciliyini art\u0131ran faktorlard\u0131r.<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259nin v\u0259 ya regionun \u00fcmumi investisiya c\u0259lbediciliyini m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n bu faktorlar siyah\u0131s\u0131na maliyy\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259rinin s\u0259viyy\u0259sini, m\u0259hsullar\u0131n r\u0259qab\u0259t qabiliyy\u0259tini, investisiyalar\u0131n risklilik d\u0259r\u0259c\u0259sini v\u0259 innovasiyalar\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si potensial\u0131n\u0131 da \u0259lav\u0259 etm\u0259k olar.<\/p>\n<p>\u0130nnovasiya-investisiya m\u00fchitind\u0259 s\u0259rmay\u0259 c\u0259lbediciliyinin art\u0131m\u0131 h\u0259m d\u0259 innovativ layih\u0259l\u0259r\u0259 olan investisiya c\u0259lbediciliyinin v\u0259ziyy\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r. \u0130nnovativ layih\u0259l\u0259rin investisiya c\u0259lbediciliyi is\u0259 layih\u0259l\u0259rin texnoloji, maliyy\u0259 v\u0259 sosial c\u0259h\u0259td\u0259n d\u0259y\u0259r yaratma potensial\u0131na, h\u0259m\u00e7inin, bazar t\u0259l\u0259bat\u0131na cavab verib-verm\u0259diyin\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u0130nnovativ layih\u0259l\u0259r, ad\u0259t\u0259n, texnologiya v\u0259 ya proses bax\u0131m\u0131ndan yeni v\u0259 f\u0259rqli bir yana\u015fma t\u0259klif edir. Bu layih\u0259l\u0259r bazarda r\u0259qibl\u0259rd\u0259n \u00fcst\u00fcn olma\u011fa, x\u0259rcl\u0259ri azaltma\u011fa, yaxud m\u0259hsul v\u0259 xidm\u0259tl\u0259rin keyfiyy\u0259tini art\u0131rma\u011fa imkan verir. Texnoloji \u00fcst\u00fcnl\u00fck investorlar\u0131n diqq\u0259tini c\u0259lb ed\u0259n \u0259sas amill\u0259rd\u0259n biridir [8]. Bununla yana\u015f\u0131, layih\u0259nin bazar t\u0259l\u0259bin\u0259 uy\u011funlu\u011fu da \u00e7ox vacibdir. Y\u0259ni layih\u0259nin bazarda h\u0259qiqi ehtiyaclar\u0131 qar\u015f\u0131lay\u0131b-qar\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 b\u00f6y\u00fck bir bazar pay\u0131na sahib olma potensial\u0131 olub-olmad\u0131\u011f\u0131 yoxlan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u0130nvestorlar layih\u0259nin uzunm\u00fcdd\u0259tli perspektivini v\u0259 b\u00f6y\u00fcm\u0259 potensial\u0131n\u0131 qiym\u0259tl\u0259ndirirl\u0259r. Bir m\u0259qam\u0131 da x\u00fcsusi vur\u011fulamaq laz\u0131md\u0131r ki, investisiya qoyulu\u015funun gerid\u00f6n\u00fc\u015f m\u00fcdd\u0259ti, m\u0259nf\u0259\u0259t nisb\u0259ti v\u0259 maliyy\u0259 dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131 innovativ layih\u0259l\u0259rin c\u0259lbediciliyini m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n \u0259sas g\u00f6st\u0259ricil\u0259rdir. Potensial investorlar layih\u0259nin g\u0259lir g\u0259tir\u0259c\u0259yin\u0259 v\u0259 riskl\u0259rinin idar\u0259 oluna bil\u0259c\u0259yin\u0259 \u0259min olmaq ist\u0259yirl\u0259r. Bu bax\u0131mdan layih\u0259ni h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n komandan\u0131n t\u0259cr\u00fcb\u0259si v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131 da b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. G\u00fccl\u00fc v\u0259 pe\u015f\u0259kar komanda layih\u0259nin u\u011fur qazanma ehtimal\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r v\u0259 investorlar\u0131n inam\u0131n\u0131 y\u00fcks\u0259ldir. Lakin etiraf etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, ist\u0259nil\u0259n halda innovativ layih\u0259l\u0259rd\u0259 riskl\u0259r daha y\u00fcks\u0259k olur, \u00e7\u00fcnki bu c\u00fcr layih\u0259l\u0259r, ad\u0259t\u0259n, yeni v\u0259 s\u0131nanmam\u0131\u015f sah\u0259l\u0259rd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 investorlar layih\u0259nin risk idar\u0259etm\u0259 strategiyalar\u0131n\u0131, bazar, texnoloji v\u0259 h\u00fcquqi riskl\u0259rin nec\u0259 idar\u0259 olunaca\u011f\u0131n\u0131 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131rlar. Onu da qeyd ed\u0259k ki, bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n innovativ layih\u0259l\u0259r\u0259 veril\u0259n d\u0259st\u0259k, qanunvericilik t\u0259\u015fviql\u0259ri v\u0259 x\u00fcsusi proqramlar layih\u0259nin investisiya c\u0259lbediciliyini art\u0131r\u0131r [5]. Vergi g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259ri, subsidiyalar v\u0259 dig\u0259r d\u00f6vl\u0259t yard\u0131mlar\u0131 investorlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 motivasiya olur. Bel\u0259likl\u0259, \u00fcz\u0259rind\u0259 dayand\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu faktorlar n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nd\u0131qda investorlar layih\u0259l\u0259rin potensial\u0131n\u0131 daha asan qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259 v\u0259 q\u0259rar ver\u0259 bil\u0259rl\u0259r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol start=\"4\">\n<li><strong> Az\u0259rbaycanda innovasiya-<\/strong><strong>investisiya m\u00fchiti v\u0259 onun <\/strong><strong>qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130nnovasiya-investisiya m\u00fchitinin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si bir \u00f6lk\u0259nin v\u0259 ya sektorun investorlar \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 \u0259lveri\u015fli oldu\u011funu m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn apar\u0131lan bir prosesdir. Bu qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 investisiya q\u0259rarlar\u0131n\u0131n verilm\u0259sind\u0259 \u0259sasl\u0131 rol oynay\u0131r v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif iqtisadi, siyasi v\u0259 sosial amill\u0259r\u0259 \u0259saslan\u0131r. \u0130qtisadiyyat\u0131n v\u0259 biznes sektorunun inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n vacib bir proses olan innovasiya-investisiya m\u00fchitinin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si yuxar\u0131da haqq\u0131nda dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir s\u0131ra m\u00fcxt\u0259lif amill\u0259r &#8211; iqtisadi g\u00f6st\u0259ricil\u0259r, texnoloji potensial, h\u00fcquqi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259, maliyy\u0259 imkanlar\u0131, i\u015fg\u00fczar m\u00fchit v\u0259 dig\u0259r meyarlar \u0259sas\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7irilir. Bu qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 investorlar hans\u0131 \u00f6lk\u0259y\u0259, regiona v\u0259 ya sektora s\u0259rmay\u0259 qoymaq bar\u0259d\u0259 daha d\u0259qiq q\u0259rarlar q\u0259bul ed\u0259 bilirl\u0259r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda innovasiya-investisiya m\u00fchiti v\u0259 onun qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si son ill\u0259rd\u0259 iqtisadi islahatlar v\u0259 r\u0259q\u0259msal texnologiyalar\u0131n inki\u015faf\u0131 kontekstind\u0259 diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259dir. H\u00f6kum\u0259t innovasiyalar\u0131n inki\u015faf\u0131na v\u0259 investisiyalar\u0131n c\u0259lbin\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t ay\u0131r\u0131r. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 \u0130qtisadiyyat Nazirliyi v\u0259 \u0130nnovasiya v\u0259 R\u0259q\u0259msal \u0130nki\u015faf Agentliyi kimi qurumlar bu sah\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. &#8220;Startap&#8221; layih\u0259l\u0259rinin d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259si, vergi g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259ri, texnoloji parklar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 maliyy\u0259 resurslar\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar d\u00f6vl\u0259t t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259ri d\u0259 bu siyas\u0259tin bir hiss\u0259sidir. \u00d6lk\u0259mizd\u0259, h\u0259m\u00e7inin, innovasiya f\u0259aliyy\u0259tini d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n m\u00fcxt\u0259lif texnoparklar da m\u00f6vcuddur. Y\u00fcks\u0259k Texnologiyalar Park\u0131 v\u0259 Sumqay\u0131t Kimya S\u0259naye Park\u0131 innovasiya \u0259sasl\u0131 layih\u0259l\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 d\u0259st\u0259k g\u00f6st\u0259r\u0259n \u0259sas texnoparklard\u0131r. Bu m\u0259rk\u0259zl\u0259r \u015firk\u0259tl\u0259r\u0259 laz\u0131mi infrastruktur, laboratoriyalar v\u0259 dig\u0259r resurslar t\u0259qdim edir. Az\u0259rbaycanda innovasiyalar\u0131n inki\u015faf\u0131nda \u0259sas rol oynayan insan kapital\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131na da x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirilir. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 innovasiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc t\u0259hsil proqramlar\u0131, universitetl\u0259rd\u0259 texnologiya \u00fczr\u0259 ixtisaslar v\u0259 t\u0259lim m\u0259rk\u0259zl\u0259ri inki\u015faf edir. X\u00fcsusil\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t \u0130qtisad Universiteti (UNEC) v\u0259 Bak\u0131 Ali Neft M\u0259kt\u0259bi (BANM) kimi ali t\u0259hsil ocaqlar\u0131 innovasiya v\u0259 texnologiya sah\u0259sind\u0259 t\u0259dris v\u0259 t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259ri apar\u0131r. R\u0259q\u0259msalla\u015fma da respublikam\u0131zda iqtisadi inki\u015faf\u0131n \u0259sas istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biridir. R\u0259q\u0259msal \u0130nki\u015faf v\u0259 N\u0259qliyyat Nazirliyi r\u0259q\u0259msal transformasiya proqramlar\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irir. &#8220;Az\u0259rkosmos&#8221;, &#8220;Bakcell&#8221; v\u0259 bu kimi \u015firk\u0259tl\u0259r informasiya texnologiyalar\u0131 v\u0259 telekommunikasiya sah\u0259sind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli layih\u0259l\u0259r realla\u015fd\u0131r\u0131rlar. R\u0259q\u0259msal h\u0259ll\u0259rin yay\u0131lmas\u0131 v\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u00fcr\u0259tli internet infrastrukturunun inki\u015faf\u0131 da innovasiya m\u00fchitin\u0259 t\u00f6hf\u0259 verir. Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 xarici investorlar \u00fc\u00e7\u00fcn yarad\u0131lan \u015f\u0259rait d\u0259 innovasiya-investisiya m\u00fchitin\u0259 m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Asiya \u0130nki\u015faf Bank\u0131 v\u0259 D\u00fcnya Bank\u0131 kimi qurumlar Az\u0259rbaycanda bir s\u0131ra layih\u0259l\u0259ri d\u0259st\u0259kl\u0259yir. Xarici investorlar \u00fc\u00e7\u00fcn h\u00fcquqi v\u0259 vergi g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259ri investisiya qoyulu\u015flar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259rait t\u0259min edir.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, d\u00fcnyada, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycanda innovasiya-investisiya m\u00fchitinin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn bir s\u0131ra beyn\u0259lxalq indeksl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu indeksl\u0259r \u00f6lk\u0259nin innovasiya potensial\u0131n\u0131, investisiya c\u0259lbediciliyini v\u0259 \u00fcmumi biznes m\u00fchitini qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259kd\u0259 faydal\u0131d\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 indeksl\u0259r Az\u0259rbaycanda bu sah\u0259nin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn uy\u011fun ola bil\u0259r:<\/p>\n<p><em>Global Innovation Index (GII)<\/em> &#8211; Qlobal \u0130nnovasiya \u0130ndeksi. Bu indeks \u00f6lk\u0259l\u0259rin innovasiya imkanlar\u0131n\u0131 v\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259rini qiym\u0259tl\u0259ndirir. T\u0259hsil, t\u0259dqiqat, infrastruktur, biznes m\u00fchiti v\u0259 innovasiya n\u0259tic\u0259l\u0259ri kimi m\u00fcxt\u0259lif meyarlar \u0259sas\u0131nda hesablan\u0131r.<\/p>\n<p><em>World Bank Doing Business Index (DBI)<\/em> &#8211; D\u00fcnya Bank\u0131n\u0131n Biznesin Apar\u0131lmas\u0131 \u0130ndeksi. Bu indeks \u00f6lk\u0259d\u0259ki biznes m\u00fchitinin n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 \u0259lveri\u015fli oldu\u011funu qiym\u0259tl\u0259ndirir. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u015firk\u0259tl\u0259rin qeydiyyat\u0131, kreditl\u0259r\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f, vergi sisteml\u0259ri v\u0259 investorlar\u0131n qorunmas\u0131 kimi amill\u0259r bu indeksd\u0259 \u0259ks olunur.<\/p>\n<p><em>Global Competitiveness Index (GCI)<\/em> &#8211; Qlobal R\u0259qab\u0259tlilik \u0130ndeksi. D\u00fcnya \u0130qtisadi Forumunun t\u0259qdim etdiyi bu indeks \u00f6lk\u0259l\u0259rin iqtisadi inki\u015faf potensial\u0131n\u0131 v\u0259 r\u0259qab\u0259tqabiliyy\u0259tliyini qiym\u0259tl\u0259ndirir. \u0130nnovasiya qabiliyy\u0259ti v\u0259 texnoloji inki\u015faf burada \u0259sas rola malikdir.<\/p>\n<p><em>Economic Freedom Index (EFI)<\/em> &#8211; \u0130qtisadi Azadl\u0131q \u0130ndeksi. Bu indeks \u00f6lk\u0259d\u0259 iqtisadi azadl\u0131q s\u0259viyy\u0259sini, m\u00fclkiyy\u0259t h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131n\u0131, t\u0259nziml\u0259m\u0259 y\u00fck\u00fcn\u00fc v\u0259 investisiya azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131 qiym\u0259tl\u0259ndirir.<\/p>\n<p><em>Human Development Index (HDI)<\/em> &#8211; \u0130nsan \u0130nki\u015faf\u0131 \u0130ndeksi. Bu indeks \u00f6lk\u0259d\u0259ki sosial v\u0259 iqtisadi inki\u015faf s\u0259viyy\u0259sini qiym\u0259tl\u0259ndirir. T\u0259hsil v\u0259 sa\u011flaml\u0131q sah\u0259l\u0259rind\u0259 innovasiyalar\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan faydal\u0131 ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>Bu indeksl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259, Az\u0259rbaycanda innovasiya-investisiya m\u00fchitinin \u00fcmumi v\u0259ziyy\u0259tini d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259k v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn potensial sah\u0259l\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259k olar.<\/p>\n<p>Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n qeyd ed\u0259k ki, Az\u0259rbaycan Qlobal \u0130nnovasiya \u0130ndeksi (Q\u0130\u0130) 2024-d\u0259 95-ci yerd\u0259 q\u0259rarla\u015fsa da, bir s\u0131ra g\u00f6st\u0259ricil\u0259r \u00fczr\u0259 m\u00f6vqeyini y\u00fcks\u0259ldib. \u201cBiznes m\u00fchiti\u201d alt indikatorunda \u00f6lk\u0259mizin 2 pill\u0259 ir\u0259lil\u0259m\u0259si (15-ci yer) Az\u0259rbaycanda innovasiyalar v\u0259 biznesin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli m\u00fchitin oldu\u011funun g\u00f6st\u0259ricisidir. \u00d6lk\u0259miz bir \u00e7ox region d\u00f6vl\u0259tl\u0259rini qabaqlayaraq \u201cbiznes siyas\u0259tinin sabitliyi\u201d alt-indikatorunda da 3 pill\u0259 (19-cu yer) ir\u0259lil\u0259yib. \u201cBiznesin inki\u015faf\u0131\u201d indikatoruna g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan 67-ci pill\u0259d\u0259 yer al\u0131r. Universitet-s\u0259naye \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131nda elmi-t\u0259dqiqat v\u0259 inki\u015faf (30-cu yer), klaster inki\u015faf\u0131 (29-cu yer) g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri \u00fczr\u0259 \u00f6lk\u0259miz C\u0259nubi Qafqazda liderdir. Bu g\u00f6st\u0259ricil\u0259r elmi v\u0259 \u00f6z\u0259l sektor aras\u0131nda g\u00fccl\u00fc qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259ni \u0259ks etdirir ki, bu da t\u0259dqiqat v\u0259 innovasiyalar\u0131n stimulla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn vacibdir. H\u00f6kum\u0259t s\u0259naye klasterl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n 2030-cu il\u0259d\u0259k olan g\u00fcnd\u0259liyinin \u0259sas elementi olan elmi-t\u0259dqiqat v\u0259 inki\u015faf \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259\u015fviq edir. Hesabatdan g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi \u00f6lk\u0259mizd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n islahatlar biznes v\u0259 investisiya m\u00fchitin\u0259 m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259rib. Biznes m\u00fchiti getdikc\u0259 yax\u015f\u0131la\u015f\u0131r v\u0259 g\u00fccl\u00fc innovasiya bazas\u0131 yarad\u0131l\u0131r. Bu fonda startaplar v\u0259 y\u00fcks\u0259k texnologiyal\u0131 sektorlar \u00fc\u00e7\u00fcn maliyy\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259 mexanizml\u0259rinin t\u0259tbiqi, kommersiyala\u015fd\u0131rma v\u0259 texnologiya transferinin art\u0131r\u0131lmas\u0131, t\u0259dqiqatlar\u0131 iqtisadi n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7evir\u0259n mexanizml\u0259rin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si, r\u0259q\u0259msal infrastruktur, y\u00fcks\u0259k texnologiyal\u0131 s\u0259naye v\u0259 innovasiyalar\u0131n d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259sinin davam etdirilm\u0259si aktualla\u015f\u0131r. Az\u0259rbaycan, h\u0259m\u00e7inin, \u201cBilik v\u0259 texnoloji n\u0259tic\u0259l\u0259r\u201d indikatoru \u00fczr\u0259 patent alt indikatorunda da (50-ci yer) ir\u0259lil\u0259yib. Q\u0130\u0130 ekspertl\u0259rinin fikrinc\u0259, innovasiya f\u0259aliyy\u0259tinin bu m\u00fch\u00fcm g\u00f6st\u0259ricisi \u00fczr\u0259 13 pill\u0259 ir\u0259lil\u0259yi\u015f \u0259ld\u0259 olunub ki, bu n\u0259tic\u0259 C\u0259nubi Qafqaz regionunda \u0259n y\u00fcks\u0259k g\u00f6st\u0259ricidir [1].<\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259li ba\u015fqa bir fakta da n\u0259z\u0259r yetir\u0259k. Bel\u0259 ki, D\u00fcnya \u0130qtisadi Forumunun \u201cIDEA: Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259q\u0259msal iqtisadiyyat\u0131na investisiya\u201d hesabat\u0131na \u0259sas\u0259n, Az\u0259rbaycan startaplar v\u0259 innovasiyalar \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli m\u00fchitin yarad\u0131lmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm ir\u0259lil\u0259yi\u015f \u0259ld\u0259 edib. Hesabata g\u00f6r\u0259 ir\u0259lil\u0259yi\u015f biznesin inki\u015faf\u0131na d\u0259st\u0259k v\u0259 innovasiyalar\u0131n t\u0259\u015fviqin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f \u00e7oxsayl\u0131 institutlar v\u0259 proqramlar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131nda (m\u0259s\u0259l\u0259n, irimiqyasl\u0131 t\u0259dbirl\u0259r, texnoparklar v\u0259 biznes inkubatorlar\u0131n inki\u015faf\u0131) \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b. S\u0259n\u0259dd\u0259 bildirilir ki, Az\u0259rbaycan r\u0259q\u0259msal inki\u015faf\u0131n t\u0259\u015fviqind\u0259 v\u0259 qlobal r\u0259qab\u0259t qabiliyy\u0259tinin art\u0131r\u0131lmas\u0131nda birba\u015fa xarici investisiyalar\u0131n rolunu h\u0259lledici hesab edir. Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti 2022-2026-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 sosial-iqtisadi inki\u015faf strategiyas\u0131 vasit\u0259sil\u0259 xarici investisiyalar\u0131n c\u0259lb edilm\u0259sin\u0259, islahatlar\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 v\u0259 \u00f6z\u0259l sektorun stimulla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirir [3].<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>N\u018fT\u0130C\u018f V\u018f T\u018fKL\u0130FL\u018fR<\/strong><\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, yuxar\u0131da t\u0259hlil edil\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r, n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7iril\u0259n amill\u0259r v\u0259 g\u00f6st\u0259ricil\u0259r Az\u0259rbaycanda innovasiya-investisiya m\u00fchitinin \u00fcmumi m\u0259nz\u0259r\u0259sini \u0259ks etdirir. Bu sah\u0259d\u0259 istiqam\u0259t m\u00fcsb\u0259t olsa da, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fck ki, h\u00f6kum\u0259t v\u0259 i\u015fg\u00fczar sektor aras\u0131ndak\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q, t\u0259lim proqramlar\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 v\u0259 startaplar\u0131n d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259si m\u00fchitin daha da inki\u015faf etdirilm\u0259sin\u0259 t\u00f6hf\u0259 ver\u0259 bil\u0259r. Bel\u0259 ki, m\u00fcsb\u0259t hallarla yana\u015f\u0131, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 innovasiya-investisiya m\u00fchitind\u0259 bir s\u0131ra probleml\u0259r d\u0259 m\u00f6vcuddur v\u0259 onlar da \u00f6lk\u0259nin texnoloji inki\u015faf\u0131n\u0131, xarici investisiya c\u0259lbetm\u0259 potensial\u0131n\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131r. Bu probleml\u0259r aras\u0131nda b\u00fcrokratik mane\u0259l\u0259r, innovativ t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn maliyy\u0259 resurslar\u0131n\u0131n m\u0259hdudlu\u011fu, ixtisasl\u0131 kadr \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131, beyn\u0259lxalq \u0259laq\u0259l\u0259rin z\u0259if inki\u015faf\u0131, patent v\u0259 m\u00fc\u0259llif h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r yer al\u0131r. H\u0259m\u00e7inin Az\u0259rbaycanda innovasiya m\u0259d\u0259niyy\u0259ti d\u0259 h\u0259l\u0259 yet\u0259rinc\u0259 inki\u015faf etm\u0259yib. \u00c7ox sayda m\u00fc\u0259ssis\u0259 v\u0259 f\u0259rdl\u0259r innovasiyaya, texnoloji yenilikl\u0259r\u0259 a\u00e7\u0131q deyill\u0259r. Bu da \u00f6lk\u0259d\u0259 innovativ d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 v\u0259 t\u0259tbiqetm\u0259nin yay\u0131lmas\u0131n\u0131 l\u0259ngidir. \u0130nnovasiya f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 yet\u0259rinc\u0259 maraq g\u00f6st\u0259rilm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn yeni texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiqi prosesind\u0259 \u00e7\u0259tinlikl\u0259r ya\u015fan\u0131r. Bu probleml\u0259r innovasiya-investisiya m\u00fchitinin inki\u015faf\u0131na \u0259ng\u0259l t\u00f6r\u0259d\u0259n \u0259sas amill\u0259rdir v\u0259 onlar\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259m d\u00f6vl\u0259t, h\u0259m d\u0259 \u00f6z\u0259l sektor t\u0259r\u0259find\u0259n ciddi add\u0131mlar\u0131n at\u0131lmas\u0131 z\u0259ruridir.<\/p>\n<p>m Startaplar v\u0259 texnologiya \u015firk\u0259tl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli h\u00fcquqi m\u00fchit yaratmaq, x\u00fcsusil\u0259 vergi g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259ri, patent v\u0259 intellektual m\u00fclkiyy\u0259t h\u00fcquqlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 qanunvericiliyi sad\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259k investorlar\u0131n inam\u0131n\u0131 art\u0131rar;<\/p>\n<p>m Bir \u00e7ox m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 b\u00f6y\u00fck \u00f6n\u0259m da\u015f\u0131yan maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi v\u0259 onun mexanizml\u0259rinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si yen\u0259 d\u0259 aktuald\u0131r. Bu, qrant proqramlar\u0131, a\u015fa\u011f\u0131 faizli kreditl\u0259r v\u0259 startap inkubatorlar\u0131 kimi t\u0259\u015fviql\u0259rl\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259 bil\u0259r;<\/p>\n<p>m Az\u0259rbaycanda innovasiya v\u0259 texnologiya \u00fczr\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n, habel\u0259 g\u0259nc t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskarlar\u0131n ideyalar\u0131n\u0131 realla\u015fd\u0131rmalar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259st\u0259k ver\u0259 bil\u0259n inkubatorlar, akseleratorlar v\u0259 texnoparklar\u0131n inki\u015faf\u0131 v\u0259 geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si vacibdir;<\/p>\n<p>m Xarici innovasiya v\u0259 investisiya fondlar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ri m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndir\u0259r\u0259k n\u0259tic\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan startaplar\u0131n\u0131n beyn\u0259lxalq arenada tan\u0131d\u0131lmas\u0131 v\u0259 onlar\u0131n qlobal investisiya \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si investorlar \u00fc\u00e7\u00fcn cazib\u0259dar m\u00fchit yarada bil\u0259r;<\/p>\n<p>m \u018fsas\u0259n texnologiya sah\u0259sind\u0259 y\u00fcks\u0259kixtisasl\u0131 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn universitetl\u0259rd\u0259 t\u0259hsil proqramlar\u0131n\u0131n yenil\u0259nm\u0259si v\u0259 praktiki t\u0259liml\u0259r\u0259 y\u00f6n\u0259lik kurslar\u0131n, h\u0259m\u00e7inin, texnoloji bilikl\u0259rin inki\u015faf\u0131na istiqam\u0259tl\u0259nmi\u015f konfrans v\u0259 seminarlar\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fcmumi i\u015f\u0259 t\u00f6hf\u0259 ver\u0259 bil\u0259r;<\/p>\n<p>m Az\u0259rbaycanda yerli risk kapital\u0131 fondlar\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 innovasiya v\u0259 startaplar\u0131n maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u00f6n\u0259mlidir. Bel\u0259 ki, bu fondlar investorlar \u00fc\u00e7\u00fcn layih\u0259l\u0259rin ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 daha t\u0259hl\u00fck\u0259siz v\u0259 cazib\u0259dar \u015f\u0259rait yaradar;<\/p>\n<p>m Startap v\u0259 innovasiya sektorundak\u0131 b\u0259zi inzibati mane\u0259l\u0259rin azald\u0131lmas\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n biznesl\u0259rin qeydiyyat prosesl\u0259rinin sad\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si bu sah\u0259nin daha s\u00fcr\u0259tli b\u00f6y\u00fcm\u0259sin\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r;<\/p>\n<p>m M\u00fcvafiq sah\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin t\u0259dqiqat v\u0259 inki\u015faf f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rini t\u0259\u015fviq etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 vergi g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259ri v\u0259 d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi proqramlar\u0131n\u0131n t\u0259qdim olunmas\u0131 texnoloji inki\u015faf\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndir\u0259r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda innovasiya-investisiya m\u00fchitini inki\u015faf etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yuxar\u0131da sadalanan add\u0131mlar\u0131 atmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu add\u0131mlar h\u0259m yerli startaplar\u0131n v\u0259 innovativ layih\u0259l\u0259rin inki\u015faf\u0131na t\u0259kan ver\u0259, h\u0259m d\u0259 xarici investorlar\u0131 c\u0259lb ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u0130ST\u0130FAD\u018f ED\u0130LM\u0130\u015e \u018fD\u018fB\u0130YYAT<\/strong><\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan dilind\u0259:<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li>Az\u0259rbaycan \u201cQlobal \u0130nnovasiya \u0130ndeksi&#8221;nd\u0259 biznes m\u00fchiti \u00fczr\u0259 15-ci yer\u0259 qalx\u0131b. &#8211; https:\/\/report.az\/biznes-xeberleri\/qlobal-innovasiya-indeksi-2024-derc-olunub28092024\/<\/li>\n<li>Az\u0259rbaycan 2030: sosial-iqtisadi inki\u015fafa dair Milli Prioritetl\u0259r. &#8211; https:\/\/president.az\/az\/articles\/view\/50474<\/li>\n<li>Az\u0259rbaycan startap v\u0259 innovasiyalar \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli m\u00fchitin yarad\u0131lmas\u0131nda ir\u0259lil\u0259yi\u015f \u0259ld\u0259 edib. &#8211; https:\/\/azertag.az\/xeber\/azerbaycan_startap_ve_innovasiyalar_uchun_elverisli_muhitin_yaradilmasinda_irelileyis_elde_edib-3053010<\/li>\n<li>\u018fzizova G.A. D\u00f6vl\u0259tin investisiya-innovasiya siyas\u0259ti. Bak\u0131: \u201c\u0130qtisad Universiteti\u201d n\u0259\u015friyyat\u0131, 2012, 212 s.<\/li>\n<li>\u201c\u0130nvestisiya f\u0259aliyy\u0259ti haqq\u0131nda\u201d Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qanunu. &#8211; https:\/\/e-qanun.az\/framework\/50048<\/li>\n<li>Musayev A. \u0130nnovasiya iqtisadiyyat\u0131 v\u0259 vergi stimulla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131. Bak\u0131: 2014.<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u0130ngilis dilind\u0259:<\/strong><\/p>\n<ol start=\"7\">\n<li>Eunika Mercier-Laurent. Innovation ecosystems. ISTE Ltd and John Wiley. 2011.<\/li>\n<li>Martin Andersson, B\u00f6rje Johansson, Charlie Karlsson, Hans L\u00f6\u00f6f. Innovation and Growth: From R&amp;D Strategies of Innovating Firms to Economy-Wide Technological Change. Oxford University Press, 2012.<\/li>\n<li>Paul J.J.Welfens. Innovations in Macroeconomics. 3rd ed. Springer-Verlag Berlin, 2011.<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><strong>Rafig Rzayev<\/strong><\/p>\n<p><strong>ESTABL\u0130SHMENT OF FAVORABLE ENV\u0130RONMENT FOR <\/strong><strong>INNOVAT\u0130ON AND INVESTMENT<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><strong>Abstract<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>The article explores the creation of a favorable environment for innovation and investment. It examines both tangible and intangible factors that contribute to an attractive investment climate, as well as the effective development of such an environment. The article emphasizes key issues critical to the success of this environment and enhancing its investment appeal. It highlights the importance of a well-established innovation and investment environment in accelerating economic growth, generating new jobs, and improving national competitiveness.<\/p>\n<p>Additionally, the article analyzes the innovation and investment environment in Azerbaijan, providing an assessment based on various economic indicators, technological capabilities, the legislative framework, financial resources, business climate, and other relevant criteria. The article also considers several international indices used to evaluate innovation and investment environments, presenting Azerbaijan&#8217;s performance on these indices. Finally, while acknowledging the positive developments in this area, the article identifies challenges and proposes recommendations for addressing them.<\/p>\n<p><strong>Keywords:<\/strong> innovation and investment environment, investment attractiveness, investors, assessment, tax policy, innovation projects, factors, international indices<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0420\u0430\u0444\u0438\u0433 \u0420\u0437\u0430\u0435\u0432<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0421\u041e\u0417\u0414\u0410\u041d\u0418\u0415 \u0411\u041b\u0410\u0413\u041e\u041f\u0420\u0418\u042f\u0422\u041d\u041e\u0419 \u0418\u041d\u0412\u0415\u0421\u0422\u0418\u0426\u0418\u041e\u041d\u041d\u041e\u0419 <\/strong><strong>\u0421\u0420\u0415\u0414\u042b \u0414\u041b\u042f \u0418\u041d\u041d\u041e\u0412\u0410\u0426\u0418\u0419<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><strong>\u0420\u0415\u0417\u042e\u041c\u0415<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0412 \u0441\u0442\u0430\u0442\u044c\u0435 \u0440\u0430\u0441\u0441\u043c\u0430\u0442\u0440\u0438\u0432\u0430\u044e\u0442\u0441\u044f \u043f\u0443\u0442\u0438 \u0441\u043e\u0437\u0434\u0430\u043d\u0438\u044f \u0431\u043b\u0430\u0433\u043e\u043f\u0440\u0438\u044f\u0442\u043d\u043e\u0439 \u0438\u043d\u043d\u043e\u0432\u0430\u0446\u0438\u043e\u043d\u043d\u043e-\u0438\u043d\u0432\u0435\u0441\u0442\u0438\u0446\u0438\u043e\u043d\u043d\u043e\u0439 \u0441\u0440\u0435\u0434\u044b. \u0410\u043d\u0430\u043b\u0438\u0437\u0438\u0440\u0443\u044e\u0442\u0441\u044f \u043a\u0430\u043a \u043c\u0430\u0442\u0435\u0440\u0438\u0430\u043b\u044c\u043d\u044b\u0435, \u0442\u0430\u043a \u0438 \u043d\u0435\u043c\u0430\u0442\u0435\u0440\u0438\u0430\u043b\u044c\u043d\u044b\u0435 \u0444\u0430\u043a\u0442\u043e\u0440\u044b, \u0441\u043f\u043e\u0441\u043e\u0431\u0441\u0442\u0432\u0443\u044e\u0449\u0438\u0435 \u0444\u043e\u0440\u043c\u0438\u0440\u043e\u0432\u0430\u043d\u0438\u044e \u044d\u0444\u0444\u0435\u043a\u0442\u0438\u0432\u043d\u043e\u0439 \u0438\u043d\u043d\u043e\u0432\u0430\u0446\u0438\u043e\u043d\u043d\u043e-\u0438\u043d\u0432\u0435\u0441\u0442\u0438\u0446\u0438\u043e\u043d\u043d\u043e\u0439 \u0441\u0440\u0435\u0434\u044b. \u041e\u0441\u043e\u0431\u043e\u0435 \u0432\u043d\u0438\u043c\u0430\u043d\u0438\u0435 \u0443\u0434\u0435\u043b\u044f\u0435\u0442\u0441\u044f \u0432\u043e\u043f\u0440\u043e\u0441\u0430\u043c, \u043a\u043e\u0442\u043e\u0440\u044b\u0435 \u0438\u0433\u0440\u0430\u044e\u0442 \u043a\u043b\u044e\u0447\u0435\u0432\u0443\u044e \u0440\u043e\u043b\u044c \u0434\u043b\u044f \u0443\u0441\u043f\u0435\u0448\u043d\u043e\u0441\u0442\u0438 \u0434\u0430\u043d\u043d\u043e\u0439 \u0441\u0440\u0435\u0434\u044b \u0438 \u043f\u043e\u0432\u044b\u0448\u0435\u043d\u0438\u044f \u0435\u0451 \u0438\u043d\u0432\u0435\u0441\u0442\u0438\u0446\u0438\u043e\u043d\u043d\u043e\u0439 \u043f\u0440\u0438\u0432\u043b\u0435\u043a\u0430\u0442\u0435\u043b\u044c\u043d\u043e\u0441\u0442\u0438. \u041f\u043e\u0434\u0447\u0435\u0440\u043a\u0438\u0432\u0430\u0435\u0442\u0441\u044f, \u0447\u0442\u043e \u044d\u0444\u0444\u0435\u043a\u0442\u0438\u0432\u043d\u043e\u0435 \u0441\u043e\u0437\u0434\u0430\u043d\u0438\u0435 \u043f\u043e\u0434\u043e\u0431\u043d\u043e\u0439 \u0441\u0440\u0435\u0434\u044b \u0443\u0441\u043a\u043e\u0440\u044f\u0435\u0442 \u044d\u043a\u043e\u043d\u043e\u043c\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u043e\u0435 \u0440\u0430\u0437\u0432\u0438\u0442\u0438\u0435, \u0441\u043f\u043e\u0441\u043e\u0431\u0441\u0442\u0432\u0443\u0435\u0442 \u0441\u043e\u0437\u0434\u0430\u043d\u0438\u044e \u043d\u043e\u0432\u044b\u0445 \u0440\u0430\u0431\u043e\u0447\u0438\u0445 \u043c\u0435\u0441\u0442 \u0438 \u043f\u043e\u0432\u044b\u0448\u0435\u043d\u0438\u044e \u043a\u043e\u043d\u043a\u0443\u0440\u0435\u043d\u0442\u043e\u0441\u043f\u043e\u0441\u043e\u0431\u043d\u043e\u0441\u0442\u0438 \u0441\u0442\u0440\u0430\u043d\u044b.<\/p>\n<p>\u041a\u0440\u043e\u043c\u0435 \u0442\u043e\u0433\u043e, \u0432 \u0441\u0442\u0430\u0442\u044c\u0435 \u0430\u043d\u0430\u043b\u0438\u0437\u0438\u0440\u0443\u0435\u0442\u0441\u044f \u0438\u043d\u043d\u043e\u0432\u0430\u0446\u0438\u043e\u043d\u043d\u043e-\u0438\u043d\u0432\u0435\u0441\u0442\u0438\u0446\u0438\u043e\u043d\u043d\u0430\u044f \u0441\u0440\u0435\u0434\u0430 \u0432 \u0410\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d\u0435, \u0430 \u0442\u0430\u043a\u0436\u0435 \u043f\u0440\u043e\u0432\u043e\u0434\u0438\u0442\u0441\u044f \u0435\u0435 \u043e\u0446\u0435\u043d\u043a\u0430 \u043d\u0430 \u043e\u0441\u043d\u043e\u0432\u0435 \u044d\u043a\u043e\u043d\u043e\u043c\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0445 \u043f\u043e\u043a\u0430\u0437\u0430\u0442\u0435\u043b\u0435\u0439, \u0442\u0435\u0445\u043d\u043e\u043b\u043e\u0433\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u043e\u0433\u043e \u043f\u043e\u0442\u0435\u043d\u0446\u0438\u0430\u043b\u0430, \u0437\u0430\u043a\u043e\u043d\u043e\u0434\u0430\u0442\u0435\u043b\u044c\u043d\u043e\u0439 \u0431\u0430\u0437\u044b, \u0444\u0438\u043d\u0430\u043d\u0441\u043e\u0432\u044b\u0445 \u0432\u043e\u0437\u043c\u043e\u0436\u043d\u043e\u0441\u0442\u0435\u0439, \u0431\u0438\u0437\u043d\u0435\u0441-\u0441\u0440\u0435\u0434\u044b \u0438 \u0434\u0440\u0443\u0433\u0438\u0445 \u043a\u0440\u0438\u0442\u0435\u0440\u0438\u0435\u0432. \u0420\u0430\u0441\u0441\u043c\u0430\u0442\u0440\u0438\u0432\u0430\u044e\u0442\u0441\u044f \u043c\u0435\u0436\u0434\u0443\u043d\u0430\u0440\u043e\u0434\u043d\u044b\u0435 \u0438\u043d\u0434\u0435\u043a\u0441\u044b, \u0438\u0441\u043f\u043e\u043b\u044c\u0437\u0443\u0435\u043c\u044b\u0435 \u0434\u043b\u044f \u043e\u0446\u0435\u043d\u043a\u0438 \u0438\u043d\u043d\u043e\u0432\u0430\u0446\u0438\u043e\u043d\u043d\u043e-\u0438\u043d\u0432\u0435\u0441\u0442\u0438\u0446\u0438\u043e\u043d\u043d\u043e\u0439 \u0441\u0440\u0435\u0434\u044b, \u0438 \u043f\u0440\u0438\u0432\u043e\u0434\u044f\u0442\u0441\u044f \u043f\u043e\u043a\u0430\u0437\u0430\u0442\u0435\u043b\u0438 \u0410\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d\u0430 \u043f\u043e \u044d\u0442\u0438\u043c \u0438\u043d\u0434\u0435\u043a\u0441\u0430\u043c. \u041f\u043e\u043c\u0438\u043c\u043e \u043f\u043e\u043b\u043e\u0436\u0438\u0442\u0435\u043b\u044c\u043d\u044b\u0445 \u0430\u0441\u043f\u0435\u043a\u0442\u043e\u0432 \u0432 \u044d\u0442\u043e\u0439 \u043e\u0431\u043b\u0430\u0441\u0442\u0438, \u0432\u044b\u0434\u0435\u043b\u044f\u044e\u0442\u0441\u044f \u043f\u0440\u043e\u0431\u043b\u0435\u043c\u044b \u0438 \u043f\u0440\u0435\u0434\u043b\u043e\u0436\u0435\u043d\u044b \u043c\u0435\u0440\u044b \u0434\u043b\u044f \u0438\u0445 \u0440\u0435\u0448\u0435\u043d\u0438\u044f.<\/p>\n<p><strong>\u041a\u043b\u044e\u0447\u0435\u0432\u044b\u0435 \u0441\u043b\u043e\u0432\u0430:<\/strong> \u0438\u043d\u043d\u043e\u0432\u0430\u0446\u0438\u043e\u043d\u043d\u043e-\u0438\u043d\u0432\u0435\u0441\u0442\u0438\u0446\u0438\u043e\u043d\u043d\u0430\u044f \u0441\u0440\u0435\u0434\u0430, \u0438\u043d\u0432\u0435\u0441\u0442\u0438\u0446\u0438\u043e\u043d\u043d\u0430\u044f \u043f\u0440\u0438\u0432\u043b\u0435\u043a\u0430\u0442\u0435\u043b\u044c\u043d\u043e\u0441\u0442\u044c, \u0438\u043d\u0432\u0435\u0441\u0442\u043e\u0440\u044b, \u043e\u0446\u0435\u043d\u043a\u0430, \u043d\u0430\u043b\u043e\u0433\u043e\u0432\u0430\u044f \u043f\u043e\u043b\u0438\u0442\u0438\u043a\u0430, \u0438\u043d\u043d\u043e\u0432\u0430\u0446\u0438\u043e\u043d\u043d\u044b\u0435 \u043f\u0440\u043e\u0435\u043a\u0442\u044b, \u0444\u0430\u043a\u0442\u043e\u0440\u044b, \u043c\u0435\u0436\u0434\u0443\u043d\u0430\u0440\u043e\u0434\u043d\u044b\u0435 \u0438\u043d\u0434\u0435\u043a\u0441\u044b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Rafiq RZAYEV, AR ETN \u0130qtisadiyyat \u0130nstitutunun \u0130nnovativ iqtisadiyyat v\u0259 r\u0259q\u0259msal transformasiya \u015f\u00f6b\u0259sinin b\u00f6y\u00fck elmi i\u015f\u00e7isi (Bak\u0131, Az\u0259rbaycan) \u00a0 E-mail: rafiqrzayev74@mail.ru ORCID: 0009-0001-1483-6963 \u00a0 X\u00fclas\u0259. M\u0259qal\u0259d\u0259 innovasiyalar \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli investisiya m\u00fchitinin, innovasiya-investisiya m\u00fchitinin yarad\u0131lmas\u0131 yollar\u0131 ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. \u018flveri\u015fli investisiya m\u00fchitini yaradan maddi v\u0259 qeyri-maddi amill\u0259r, habel\u0259 innovasiya-investisiya m\u00fchitinin effektiv formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 t\u0259hlil edilir. Bu m\u00fchitin u\u011furlu olmas\u0131, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1063,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1089","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cild-1--1"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1089","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1089"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1089\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1094,"href":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1089\/revisions\/1094"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1063"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1089"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1089"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1089"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}