{"id":726,"date":"2022-11-28T15:12:05","date_gmt":"2022-11-28T11:12:05","guid":{"rendered":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/?p=726"},"modified":"2022-12-09T00:37:15","modified_gmt":"2022-12-08T20:37:15","slug":"mina-problemi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/index.php\/2022\/11\/28\/mina-problemi\/","title":{"rendered":"\u0130\u015e\u011eALDAN AZAD ED\u0130LM\u0130\u015e \u018fRAZ\u0130L\u018fR\u0130N\u00a0M\u0130NALARDAN T\u018fM\u0130ZL\u018fNM\u018fS\u0130 PROBLEM\u0130:\u00a0ERM\u018fN\u0130STANIN H\u018fRB\u0130\u00a0 C\u0130NAY\u018fTL\u018fR\u0130\u00a0V\u018f BEYN\u018fLXALQ T\u018f\u015eK\u0130LATLARIN\u00a0QEYR\u0130-ADEKVAT M\u00dcNAS\u0130B\u018fT\u0130"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: right;\"><strong>\u0130lyas H\u00dcSEYNOV<br \/>\n<\/strong><em>Sosial T\u0259dqiqatlar M\u0259rk\u0259zinin ba\u015f m\u0259sl\u0259h\u0259t\u00e7isi<br \/>\n<\/em><em>Bak\u0131, Az\u0259rbaycan<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em>E-mail: ilyasdiplomat@gmail.com<br \/>\n<\/em><em>ORCID: 0000-0002-1061-7990<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0<\/em><strong>X\u00fclas\u0259.<\/strong> M\u0259qal\u0259d\u0259 i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rin minalardan t\u0259mizl\u0259nm\u0259si problemin\u0259 n\u0259z\u0259r sal\u0131n\u0131r. Qeyd edilir ki, i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 minalarla v\u0259 partlamam\u0131\u015f h\u0259rbi sursatlarla \u00e7irkl\u0259nm\u0259 s\u0259viyy\u0259si h\u0259ddind\u0259n art\u0131qd\u0131r. \u201cLandmine Monitor Report\u201d n\u0259\u015frinin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, Qaraba\u011fda minalanm\u0131\u015f \u0259razil\u0259rin \u00fcmumi sah\u0259si 350 kv. km-d\u0259n 830 kv. km-d\u0259k ola bil\u0259r. Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri 30 illik i\u015f\u011fal m\u00fcdd\u0259tind\u0259\u00a0 olduqca geni\u015f arealda minalar\u0131n basd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 istehkamlar\u0131n qurulmas\u0131 i\u015fini aparm\u0131\u015fd\u0131r. Onlar\u0131n \u0259sas m\u0259qs\u0259di torpaqlarda uzunm\u00fcdd\u0259tli i\u015f\u011fal planlar\u0131n\u0131 realla\u015fd\u0131rmaq v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Qaraba\u011f\u0131 h\u0259rbi yolla azad ed\u0259c\u0259yi t\u0259qdird\u0259 itkil\u0259rini maksimum d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 \u00e7oxaltma\u011fa nail olmaq olmu\u015fdur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sinin ba\u015fa \u00e7atmas\u0131ndan art\u0131q iki il\u0259 yax\u0131n vaxt ke\u00e7s\u0259 d\u0259, azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 \u0259n ba\u015fl\u0131ca probleml\u0259rd\u0259n biri olan minalanm\u0131\u015f sah\u0259l\u0259rin t\u0259mizl\u0259nm\u0259si\u00a0\u00a0 aradan qald\u0131r\u0131lmay\u0131b. Dem\u0259k olar ki, h\u0259r ke\u00e7\u0259n g\u00fcn i\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f torpaqlarda \u00f6l\u0259n v\u0259 yaralananlar olur. Bununla ba\u011fl\u0131 statistika artmaqda davam edir. Reall\u0131qda ke\u00e7mi\u015f m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin \u00f6z do\u011fma yurdlar\u0131na qay\u0131tmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259razil\u0259rin minalardan v\u0259 partlamam\u0131\u015f h\u0259rbi sursatlardan t\u0259mizl\u0259nm\u0259si kifay\u0259t q\u0259d\u0259r zaman alacaq.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0T\u0259\u0259ss\u00fcf do\u011furan m\u0259s\u0259l\u0259 bundan ibar\u0259tdir ki, Az\u0259rbaycan bu sah\u0259d\u0259 laz\u0131m olan beyn\u0259lxalq d\u0259st\u0259yi hiss etmir. Halbuki, m\u00fcvafiq d\u0259st\u0259k veril\u0259c\u0259yi halda, i\u015f\u011faldan azad edil\u0259n 10 min kv. km \u0259razid\u0259 minat\u0259mizl\u0259m\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcr\u0259kk\u0259b\u00a0 proses\u00a0 2-3 d\u0259f\u0259 daha erk\u0259n ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131la bil\u0259r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>A\u00e7ar s\u00f6zl\u0259r:<\/strong> \u0259razil\u0259rin minalanmas\u0131, mina x\u0259rit\u0259l\u0259ri, \u201cHALO Trust\u201d t\u0259\u015fkilat\u0131, Erm\u0259nistan\u0131n riyakarl\u0131\u011f\u0131, humanitar problem, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Minat\u0259mizl\u0259m\u0259 Agentliyi<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Giri\u015f<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2020-ci il sentyabr\u0131n 27-d\u0259n ba\u015flayaraq 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda d\u00fc\u015fm\u0259n i\u015f\u011fal\u0131nda olan torpaqlar\u0131m\u0131z azad olundu. Hal-haz\u0131rda bu istiqam\u0259td\u0259 \u0259sas mane\u0259 \u0259razil\u0259rin minalanmas\u0131d\u0131r. \u018frazil\u0259rin minalanmas\u0131 \u201cB\u00f6y\u00fck Qay\u0131d\u0131\u015f\u201d proqram\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u00f6z d\u0259d\u0259-baba torpaqlar\u0131ndan did\u0259rgin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ke\u00e7mi\u015f m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin evl\u0259rin\u0259 qay\u0131tmas\u0131n\u0131 l\u0259ngitm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, \u0259razil\u0259rin yenid\u0259n qurulmas\u0131na v\u0259 b\u0259rpas\u0131na da ciddi \u0259ng\u0259l t\u00f6r\u0259dir. Bununla yana\u015f\u0131, d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edilm\u0259sin\u0259 baxmayaraq, insanlar\u0131n i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 minaya d\u00fc\u015f\u0259r\u0259k h\u0259lak olmalar\u0131 v\u0259 ya a\u011f\u0131r d\u0259r\u0259c\u0259li b\u0259d\u0259n x\u0259sar\u0259tl\u0259ri almalar\u0131 faktlar\u0131 h\u0259l\u0259 d\u0259 ba\u015f verir [9]. \u0130\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rin minalardan t\u0259mizl\u0259nm\u0259si i\u015fi ba\u015fa \u00e7atanad\u0259k qanunsuz s\u0259f\u0259r hallar\u0131na yol vermi\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r bar\u0259sind\u0259 qanunvericilikd\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f \u0259n ciddi t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcls\u0259 d\u0259, b\u0259z\u0259n m\u0259suliyy\u0259tsizlik, b\u0259z\u0259n d\u0259 \u00f6z do\u011fma evini g\u00f6rm\u0259k v\u0259 uzun ill\u0259rin h\u0259sr\u0259tin\u0259 son qoymaq arzusu v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259nin \u0259razid\u0259 basd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 minalar\u0131n qurban\u0131na \u00e7evirir.<\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li><strong> K\u0259lb\u0259c\u0259rd\u0259 jurnalistl\u0259rin mina <\/strong><strong>qurban\u0131na \u00e7evrilm\u0259si<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6z pe\u015f\u0259sini \u015f\u0259r\u0259fl\u0259 yerin\u0259 yetir\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rin d\u00fc\u015fm\u0259n minalar\u0131n\u0131n qurbanlar\u0131na \u00e7evrilm\u0259si \u00e7ox \u00fcz\u00fcc\u00fcd\u00fcr. 4 iyun 2021-ci il tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n K\u0259lb\u0259c\u0259r rayonu \u0259razisind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Susuzluq k\u0259ndi yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda ba\u015f vermi\u015f mina partlay\u0131\u015f\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Televiziyas\u0131n\u0131n operatoru Sirac Ab\u0131\u015fov\u0131n, Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t \u0130nformasiya Agentliyinin m\u00fcxbiri M\u0259h\u0259rr\u0259m \u0130brahimovun v\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259r Rayon \u0130cra Hakimiyy\u0259ti ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n Susuzluq k\u0259nd inzibati \u0259razi dair\u0259si \u00fczr\u0259 n\u00fcmay\u0259nd\u0259sinin m\u00fcavini Arif \u018fliyevin h\u0259lak olmas\u0131 b\u00fct\u00fcn ictimaiyy\u0259ti d\u0259rind\u0259n sars\u0131tm\u0131\u015f v\u0259 \u0259razinin h\u0259r qar\u0131\u015f\u0131nda basd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f minalar\u0131n \u00f6l\u00fcm sa\u00e7d\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya n\u00fcmayi\u015f etdirmi\u015fdir [26]. Hadis\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 olaraq \u00f6lk\u0259nin Ba\u015f prokuroru Kamran \u018fliyev BMT v\u0259 Avropa \u015euras\u0131 daxil olmaqla beyn\u0259lxalq qurumlara, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u201cAmnesty International\u201d v\u0259 \u201cHuman Rights Watch\u201d insan haqlar\u0131 t\u0259\u015fkilatlar\u0131na m\u00fcraci\u0259t ed\u0259r\u0259k Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rini Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 minalardan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k humanitar normalar\u0131 v\u0259 prinsipl\u0259ri pozmaqda g\u00fcnahland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"2\">\n<li><strong> K\u0259lb\u0259c\u0259r v\u0259 La\u00e7\u0131n rayonlar\u0131n\u0131n <\/strong><strong>\u0259razil\u0259rind\u0259 minalar\u0131n basd\u0131r\u0131lmas\u0131 <\/strong><strong>il\u0259 ba\u011fl\u0131 erm\u0259ni polkovnikin etiraf\u0131<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bir s\u0131ra k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259ri v\u0259 sosial media s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin polkovniki Koryun Quma\u015fyan\u0131n \u0130r\u0259vandak\u0131 \u201cNoyan Tapan\u201d agentliyin\u0259 v\u0259 Erm\u0259nistan televiziyas\u0131na 2021-ci il iyunun 6-da m\u00fcsahib\u0259 ver\u0259rk\u0259n K\u0259lb\u0259c\u0259r v\u0259 La\u00e7\u0131n rayonlar\u0131nda t\u0259xmin\u0259n 500-600 hektar \u0259razid\u0259 17 y\u00fck avtomobili il\u0259 g\u0259tilrmi\u015f h\u0259m tank, h\u0259m d\u0259 piyada \u0259l\u0259yhin\u0259 minalar\u0131n z\u0259ncirvari \u015f\u0259kild\u0259 basd\u0131rd\u0131qlar\u0131n\u0131 etiraf etm\u0259sin\u0259 dair videog\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259r yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bununla ba\u011fl\u0131 Ba\u015f Prokurorluqda ara\u015fd\u0131rma apar\u0131lmaqla \u201cTiqran Mets\u201d h\u0259rbi t\u0259lim-t\u0259dris m\u0259kt\u0259binin direktoru, Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin ehtiyatda olan polkovniki Koryun Quma\u015fyan\u0131n \u015f\u0259xsiyy\u0259ti istintaqla ara\u015fd\u0131r\u0131lan dig\u0259rl\u0259ri il\u0259 qabaqcadan \u0259lbir olub cinay\u0259t \u0259laq\u0259sin\u0259 gir\u0259r\u0259k t\u0259xribat xarakterli f\u0259aliyy\u0259ti yerin\u0259 yetirm\u0259k, Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131na qar\u015f\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259tm\u0259k, insanlar\u0131 q\u0259sd\u0259n h\u0259yatdan m\u0259hrum etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n La\u00e7\u0131n v\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259r rayonlar\u0131 \u0259razil\u0259rind\u0259 17 y\u00fck avtomobili h\u0259cmind\u0259 tank v\u0259 piyada \u0259l\u0259yhin\u0259 minalar\u0131n basd\u0131rmalar\u0131na \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015fdir. Koryun Quma\u015fyan\u0131n minalar\u0131n basd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar g\u00f6st\u0259rdiyi m\u0259lumatlar\u0131n Erm\u0259nistan\u0131n h\u0259rbi-siyasi r\u0259hb\u0259rliyi t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259kzib edilm\u0259m\u0259si v\u0259 ya h\u0259r hans\u0131 r\u0259smi m\u00fcnasib\u0259t bildirilm\u0259m\u0259si qeyd edil\u0259n faktlar\u0131n m\u00f6vcud olmas\u0131na d\u0259lal\u0259t edir. H\u0259m\u00e7inin, son zamanlar i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f La\u00e7\u0131n v\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259r rayonlar\u0131 \u0259razil\u0259rind\u0259 soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n tank v\u0259 piyada \u0259l\u0259yhin\u0259 minalara d\u00fc\u015f\u0259r\u0259k h\u0259lak olmalar\u0131 v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif d\u0259r\u0259c\u0259li b\u0259d\u0259n x\u0259sar\u0259tl\u0259ri almalar\u0131 bir daha g\u00f6st\u0259ril\u0259n faktlar\u0131n h\u0259qiq\u0259t\u0259 uy\u011funlu\u011funu t\u0259sdiq edir. Yuxar\u0131da g\u00f6st\u0259ril\u0259nl\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259dar G\u0259nc\u0259 H\u0259rbi Prokurorlu\u011funda Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin m\u00fcvafiq madd\u0259l\u0259ri il\u0259 cinay\u0259t i\u015fi ba\u015flan\u0131lm\u0131\u015f, qeyd edil\u0259n \u0259m\u0259ll\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 Koryun Quma\u015fyan Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 120.2.1 (qabaqcadan \u0259lbir olan bir qrup \u015f\u0259xs t\u0259r\u0259find\u0259n adam \u00f6ld\u00fcrm\u0259), 120.2.7 (iki v\u0259 ya daha \u00e7ox \u015f\u0259xsi \u00f6ld\u00fcrm\u0259), 120.2.12-ci (milli, irqi, dini \u0259dav\u0259t v\u0259 ya d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilik niyy\u0259ti il\u0259 adam \u00f6ld\u00fcrm\u0259) v\u0259 dig\u0259r madd\u0259l\u0259ri il\u0259 t\u0259qsirl\u0259ndiril\u0259n \u015f\u0259xs qismind\u0259 c\u0259lb edilm\u0259kl\u0259 bar\u0259sind\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259nin m\u00fcvafiq q\u0259rar\u0131 il\u0259 h\u0259bs q\u0259timkan t\u0259dbiri se\u00e7ilmi\u015f v\u0259 o, beyn\u0259lxalq axtar\u0131\u015fa verilmi\u015fdir [4]. S\u00f6z\u00fcged\u0259n bu kimi dig\u0259r cinay\u0259t faktlar\u0131na g\u00f6r\u0259 t\u0259qsirkar \u015f\u0259xsl\u0259rin beyn\u0259lxalq h\u00fcquq normalar\u0131na \u0259sas\u0259n m\u0259suliyy\u0259t\u0259 c\u0259lb edilm\u0259si v\u0259 bu sah\u0259d\u0259 m\u00fcmk\u00fcn olan b\u00fct\u00fcn t\u0259dbirl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si t\u0259l\u0259b edilmi\u015fdir.<\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"3\">\n<li><strong> Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n <\/strong><strong>Minat\u0259mizl\u0259m\u0259 Agentliyinin <\/strong><strong>f\u0259aliyy\u0259ti<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f \u0259razil\u0259rin minalardan t\u0259mizl\u0259nm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 kompleks t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilir. Bu sah\u0259y\u0259 ayr\u0131lan v\u0259saitin art\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, m\u00fcvafiq qurumlar\u0131n istitusional formada transformasiyas\u0131 ba\u015f verir v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif qurumlar da \u0259razil\u0259rin tezlikl\u0259 minalardan azad olunmas\u0131 i\u015fin\u0259 c\u0259lb olunur. G\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f i\u015fl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fct\u0259madi olaraq ictimaiyy\u0259t\u0259 m\u0259lumat\u0131n \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 t\u0259min edilir v\u0259 ba\u015f ver\u0259n prosesl\u0259r\u0259 b\u00f6y\u00fck diqq\u0259t art\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7\u00fcnki minalar\u0131n \u0259razil\u0259rd\u0259n tam t\u0259mizl\u0259nm\u0259m\u0259si h\u0259yat \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck t\u0259hl\u00fck\u0259dir. Qeyd ed\u0259k ki, Ottava Konvensiyas\u0131 piyada \u0259leyhin\u0259 minalar\u0131n istehsal\u0131n\u0131, onlar\u0131n t\u0259tbiqini v\u0259 saxlan\u0131lmas\u0131n\u0131 qada\u011fan edir. Bununla yana\u015f\u0131, Br\u00fcssel B\u0259yannam\u0259si, \u201cAvropada adi silahlar\u0131n m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda\u201d Cinah Sazi\u015fi, el\u0259c\u0259 d\u0259 BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131n\u0131n 51-45 sayl\u0131 q\u0259tnam\u0259si piyada \u0259leyhin\u0259 minalar\u0131n istifad\u0259sini m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131r v\u0259 qada\u011fan edir. Eyni zamanda ad\u0131\u00e7\u0259kil\u0259n s\u0259n\u0259dl\u0259r\u0259 qo\u015fulan b\u00fct\u00fcn d\u00f6vl\u0259tl\u0259r, piyada \u0259leyhin\u0259 minalar\u0131n t\u0259tbiqinin m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar edirl\u0259r [24].<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u018frazil\u0259rin i\u015f\u011faldan azad olunmas\u0131ndan sonra Prezident \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n 15 yanvar 2021-ci il tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 \u018frazil\u0259rinin Minalardan T\u0259mizl\u0259nm\u0259si \u00fczr\u0259 Milli Agentliyin \u0259sas\u0131nda publik h\u00fcquqi \u015f\u0259xs statuslu Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Minat\u0259mizl\u0259m\u0259 Agentliyinin (ANAMA) yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda f\u0259rman imzalanm\u0131\u015fd\u0131r. Agentlik Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n i\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f \u0259razil\u0259rinin, habel\u0259 m\u00fcharib\u0259 v\u0259 h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n t\u0259sirin\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015f dig\u0259r \u0259razil\u0259rin minalardan, partlamam\u0131\u015f h\u0259rbi sursatdan, t\u0259rkibind\u0259 partlay\u0131c\u0131 olan qur\u011fulardan v\u0259 dig\u0259r partlay\u0131c\u0131 qal\u0131qlardan t\u0259mizl\u0259nm\u0259si, h\u0259m\u00e7inin onlar\u0131n m\u00fcv\u0259qq\u0259ti saxlan\u0131lmas\u0131, da\u015f\u0131nmas\u0131, z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdirilm\u0259si sah\u0259sind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n, habel\u0259 bu sah\u0259d\u0259 dig\u0259r z\u0259ruri i\u015fl\u0259rin t\u0259\u015fkilini, f\u0259aliyy\u0259tin planla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, \u0259laq\u0259l\u0259ndirilm\u0259sini v\u0259 idar\u0259 edilm\u0259sini h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n publik h\u00fcquqi \u015f\u0259xs kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir [6].<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Prezident \u0130lham \u018fliyevin imzalad\u0131\u011f\u0131 f\u0259rmandan 1 ild\u0259n \u00e7ox vaxt ke\u00e7m\u0259sin\u0259 baxmayaraq, Agentliyin sayt\u0131 h\u0259l\u0259 d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmir [5]. Bu d\u00f6vrd\u0259 f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 b\u00f6y\u00fck \u00fcmidl\u0259r b\u0259sl\u0259n\u0259n v\u0259 i\u015f\u011faldan azad olunan \u0259razil\u0259rin minalardan t\u0259mizl\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n b\u00fct\u00fcn laz\u0131mi d\u0259st\u0259k g\u00f6st\u0259ril\u0259n Agentliyin veb sayt\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259m\u0259m\u0259si t\u0259\u0259ss\u00fcf do\u011furur. \u0130ctimaiyy\u0259ti maraqland\u0131ran \u0259sas m\u0259lumatlar Agentliyin yaln\u0131z sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 hesablar\u0131 (\u201cFacebook\u201d v\u0259 \u201cTwitter\u201d) \u00fcz\u0259rind\u0259n payla\u015f\u0131l\u0131r (Bax: ANAMA-n\u0131n Facebook hesab\u0131 &#8211; https:\/\/www.facebook.com\/anama.gov.az v\u0259 Twitter hesab\u0131 &#8211; https:\/\/twitter.com\/ANAMA_gov_az). Bununla yana\u015f\u0131, qeyd edilm\u0259lidir ki, ANAMA-n\u0131n Daxili \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyi il\u0259 birlikd\u0259 maarifl\u0259ndirici videorolikl\u0259rinin \u00e7\u0259kilm\u0259si t\u0259qdir olunur v\u0259 yax\u015f\u0131 effekt yarad\u0131r [33]. ANAMA t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 icra olunan \u0259m\u0259liyyatlar bar\u0259d\u0259 h\u0259ft\u0259lik m\u0259lumat payla\u015f\u0131lsa da, bu, yet\u0259rsiz hesab olunur. \u00c7\u00fcnki haz\u0131rda Az\u0259rbaycan diplomatiyas\u0131n\u0131n \u0259sas f\u0259aliyy\u0259t istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 \u0259razil\u0259rin minalanm\u0131\u015f x\u0259rit\u0259l\u0259rinin v\u0259 sxeml\u0259rinin \u0259ld\u0259 olunmas\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011faldan azad edil\u0259n \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Rusiya istehsal\u0131 olan \u201c\u0130sg\u0259nd\u0259r-M\u201d raketl\u0259rinin qal\u0131qlar\u0131n\u0131n tap\u0131lmas\u0131 da ANAMA \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n\u0131n say\u0131ql\u0131\u011f\u0131 say\u0259sind\u0259 m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015fdu [3]. 2021-ci il mart\u0131n 15-d\u0259 qurumun \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lm\u0131\u015f minat\u0259mizl\u0259m\u0259 \u0259m\u0259liyyat\u0131 zaman\u0131 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 iki partlam\u0131\u015f raketin qal\u0131qlar\u0131 a\u015fkar edilmi\u015fdir. Agentliyin m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n raketin identifikasiya n\u00f6mr\u0259sinin (9M723) yoxlan\u0131lmas\u0131 zaman\u0131 qal\u0131qlar\u0131n \u201c\u0130sk\u0259nd\u0259r\u201d raket sistemin\u0259 aid oldu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015fdir. ANAMA \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 h\u0259m\u00e7inin vur\u011fulam\u0131\u015fd\u0131r ki, h\u0259tta a\u00e7\u0131q internet m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259 axtar\u0131\u015f aparark\u0259n 9M723 identifikasiya n\u00f6mr\u0259sinin \u201c\u0130sk\u0259nd\u0259r\u201d raketin\u0259 aid oldu\u011funu m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k olar.<\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"4\">\n<li><strong> Erm\u0259nistan\u0131n riyakar siyas\u0259tinin <\/strong><strong>if\u015fa olunmas\u0131 v\u0259 A\u011fdam\u0131n <\/strong><strong>mina x\u0259rit\u0259l\u0259rinin al\u0131nmas\u0131<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u00fcharib\u0259nin ba\u015fa \u00e7atmas\u0131ndan\u00a0 2 il\u0259 yax\u0131n vaxt ke\u00e7m\u0259sin\u0259 baxmayaraq, y\u00fczl\u0259rl\u0259 h\u0259rbi qulluq\u00e7umuz v\u0259 m\u00fclki v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z minaya d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr [8]. Torpaqlar\u0131m\u0131zda erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u0131na son qoyulduqdan sonra Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u0259sas t\u0259xribatlar\u0131ndan biri d\u0259 mina x\u0259rit\u0259l\u0259rinin verilm\u0259m\u0259si idi. Bunun iki m\u0259qs\u0259d\u0259 xidm\u0259t etdiyini qeyd etm\u0259k olar:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>\u0130\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rin daha gec b\u0259rpa edilm\u0259si;<\/li>\n<li>\u018fhalinin \u00f6z do\u011fma yurdlar\u0131na daha gec qay\u0131tmas\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">R\u0259smi Bak\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn beyn\u0259lxalq auditoriyalarda minalanm\u0131\u015f \u0259razil\u0259rin x\u0259rit\u0259l\u0259rinin verilm\u0259si haqq\u0131nda \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131 sonda \u00f6z n\u0259tic\u0259sini verdi. Prezident \u0130lham \u018fliyevin diplomatik manevrl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 mina x\u0259rit\u0259l\u0259rini verm\u0259y\u0259 m\u0259cbur olan Erm\u0259nistan\u0131n b\u00fct\u00fcn planlar\u0131 iflasa u\u011frad\u0131 [18].<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u018fld\u0259 edilmi\u015f raz\u0131l\u0131\u011fa \u0259sas\u0259n, 2021-ci il iyunun 12-d\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n A\u011fdam rayonu \u00fczr\u0259 97 min tank v\u0259 piyada \u0259leyhin\u0259 minan\u0131n yerl\u0259\u015fm\u0259 yerini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n x\u0259rit\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fin\u0259 t\u0259qdim etm\u0259si m\u00fcqabilind\u0259 saxlan\u0131lan 15 n\u0259f\u0259r erm\u0259ni Az\u0259rbaycan-G\u00fcrc\u00fcstan s\u0259rh\u0259dind\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Erm\u0259nistana t\u0259hvil verilm\u0259sini Az\u0259rbaycan diplomatiyas\u0131n\u0131n u\u011furu hesab etm\u0259k olar. Bu humanitar aksiyan\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n Ba\u015f naziri \u0130rakli Qariba\u015fvili ba\u015fda olmaqla G\u00fcrc\u00fcstan h\u00f6kum\u0259tinin d\u0259st\u0259yini x\u00fcsusi qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Eyni zamanda, proses\u0259 verdikl\u0259ri t\u00f6hf\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 AB\u015e-nin D\u00f6vl\u0259t katibi Antoni Blinken ba\u015fda olmaqla D\u00f6vl\u0259t katibinin Avropa v\u0259 Avrasiya m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 k\u00f6m\u0259k\u00e7isi v\u0259zif\u0259sini icra ed\u0259n Filip Rikerin, Avropa \u0130ttifaq\u0131 \u015euras\u0131n\u0131n Prezidenti \u015earl Mi\u015felin v\u0259 AT\u018fT-in \u0130sve\u00e7 s\u0259drliyinin vasit\u0259\u00e7ilik rolu x\u00fcsusil\u0259 qeyd olunmal\u0131d\u0131r [1]. Mina x\u0259rit\u0259l\u0259rinin \u0259ld\u0259 edilm\u0259si on minl\u0259rl\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131m\u0131z\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n minat\u0259mizl\u0259y\u0259nl\u0259rin h\u0259yat\u0131n\u0131 v\u0259 sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259d\u0259n xilas etm\u0259y\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti c\u0259nab \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n A\u011fdamda \u0259sas\u0131 qoyulan tikinti v\u0259 yenid\u0259nqurma layih\u0259l\u0259rini v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin qay\u0131d\u0131\u015f\u0131 prosesini s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirm\u0259y\u0259 hesablanm\u0131\u015fd\u0131r [17]. A\u011fdam\u0131n mina x\u0259rit\u0259l\u0259rinin al\u0131nmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 a\u00e7\u0131qlanan bu r\u0259smi x\u0259b\u0259r V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq siyas\u0259td\u0259ki u\u011furunun t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. H\u0259tta bunu m\u00fcharib\u0259d\u0259n sonra \u0259ld\u0259 olunan ilk diplomatik q\u0259l\u0259b\u0259 d\u0259 adland\u0131ra bil\u0259rik [25]. AB\u015e D\u00f6vl\u0259t Departamentinin v\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 f\u0259al i\u015ftirak etm\u0259si d\u0259 \u0130lham \u018fliyevin n\u00f6vb\u0259ti z\u0259f\u0259ridir.\u00a0 Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin siyasi manevrl\u0259ri, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f strategiyas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Erm\u0259nistan A\u011fdam rayonu \u00fczr\u0259 tank v\u0259 piyada \u0259leyhin\u0259 97 min minan\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n x\u0259rit\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycana t\u0259qdim etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur oldu.<\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"5\">\n<li><strong> Z\u0259ngilan v\u0259 F\u00fczulinin mina <\/strong><strong>x\u0259rit\u0259l\u0259rinin al\u0131nmas\u0131<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">Humanitar m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r s\u00fclh g\u00fcnd\u0259liyinin \u00f6n\u0259mli t\u0259rkib hiss\u0259sini t\u0259\u015fkil edir. M\u0259hz bu s\u0259b\u0259bd\u0259n Az\u0259rbaycan h\u0259r zaman humanizm prinsipl\u0259rini \u00f6z f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 r\u0259hb\u0259r tutmu\u015fdur. H\u0259tta 44 g\u00fcnl\u00fck m\u00fcharib\u0259 zaman\u0131 v\u0259 m\u00fcharib\u0259d\u0259n sonra birt\u0259r\u0259fli qaydada humanitar add\u0131mlar at\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Q\u0259rbin regionda f\u0259alla\u015fmas\u0131ndan sonra Rusiya da minalanm\u0131\u015f \u0259razil\u0259rin x\u0259rit\u0259l\u0259rinin erm\u0259ni diversantlar\u0131 il\u0259 d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u00f6vd\u0259l\u0259\u015fm\u0259d\u0259 yer alma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. Erm\u0259nistan i\u015f\u011fal d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n F\u00fczuli v\u0259 Z\u0259ngilan rayonlar\u0131nda basd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 tank v\u0259 piyada \u0259leyhin\u0259 t\u0259qrib\u0259n 92 min minaya dair x\u0259rit\u0259l\u0259ri 2021-ci il iyulun 3-d\u0259 Rusiya Federasiyas\u0131n\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fin\u0259 t\u0259qdim etmi\u015fdir. Mina x\u0259rit\u0259l\u0259rinin al\u0131nmas\u0131 \u00fczr\u0259 humanitar t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcn h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 m\u00fcv\u0259qq\u0259ti yerl\u0259\u015fdirilmi\u015f Rusiya Federasiyas\u0131n\u0131n s\u00fclhm\u0259raml\u0131 kontingentinin ke\u00e7mi\u015f komandan\u0131 R\u00fcst\u0259m Muradov vasit\u0259\u00e7ilik etmi\u015fdir. Humanist add\u0131m olaraq Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fi m\u0259hk\u0259m\u0259nin h\u00f6km\u00fc il\u0259 azadl\u0131qdan m\u0259hrum edilmi\u015f v\u0259 t\u0259yin edilmi\u015f c\u0259za m\u00fcdd\u0259ti bitmi\u015f 15 n\u0259f\u0259r erm\u0259nini Erm\u0259nistana t\u0259hvil vermi\u015fdir [12].<\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"6\">\n<li><strong> X\u0259rit\u0259l\u0259rin qeyri-d\u0259qiqliyi v\u0259 <\/strong><strong>erm\u0259nil\u0259rin n\u00f6vb\u0259ti saxtakarl\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">2021-ci ilin dekabr\u0131n sonunda Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259fi Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f dig\u0259r \u0259razil\u0259rinin d\u0259 mina sah\u0259l\u0259rinin formulyarlar\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fin\u0259 t\u0259qdim etmi\u015fdir. Qeyd ed\u0259k ki, mina sah\u0259l\u0259rinin formulyarlar\u0131nda, ad\u0259t\u0259n, \u0259razinin koordinatlar\u0131, basd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f minalar\u0131n n\u00f6vl\u0259ri, saylar\u0131, ara m\u0259saf\u0259l\u0259ri, basd\u0131r\u0131lma v\u0259 gizl\u0259tm\u0259 qaydalar\u0131na dair m\u0259lumatlar qeyd olunur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u0259lum oldu\u011fu kimi, Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259fi m\u00fcvafiq beyn\u0259lxalq m\u0259hk\u0259m\u0259 i\u015fl\u0259ri \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 m\u0259suliyy\u0259td\u0259n yay\u0131nmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 b\u00fct\u00fcn mina s\u0259h\u0259l\u0259rini \u0259hat\u0259 ed\u0259n formulyarlar\u0131n verildiyi iddias\u0131 il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. Ancaq Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259qdim edilmi\u015f formulyarlar\u0131n i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f b\u00fct\u00fcn \u0259razil\u0259ri tam \u015f\u0259kild\u0259 \u0259hat\u0259 etm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 da ciddi narahatl\u0131q m\u00f6vcuddur. X\u00fcsusil\u0259 vur\u011fulamaq laz\u0131md\u0131r ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Minat\u0259mizl\u0259m\u0259 Agentliyi v\u0259 M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n formulyarlar \u00fcz\u0259rind\u0259 t\u0259hlil v\u0259 emal i\u015fl\u0259rin\u0259 ba\u015flan\u0131lm\u0131\u015f, formulyarlar\u0131n t\u0259hlil edilm\u0259sind\u0259n sonra m\u0259lumatlar x\u0259rit\u0259l\u0259r \u00fcz\u0259rin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f v\u0259 m\u00fcvafiq \u0259razid\u0259 uy\u011funlu\u011fu yoxlan\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Lakin ANAMA-n\u0131n \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin s\u0259dri V\u00fcqar S\u00fcleymanovun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, t\u0259qdim edilmi\u015f formulyarlarla ilkin tan\u0131\u015fl\u0131q onlar\u0131n etibars\u0131z, yarars\u0131z v\u0259 qeyri-d\u0259qiq olmas\u0131 t\u0259\u0259ss\u00fcrat\u0131n\u0131 yarad\u0131r [20].<\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"7\">\n<li><strong> Erm\u0259nistan\u0131n qeyri-konstruktiv <\/strong><strong>m\u00f6vqeyi v\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilik <\/strong><strong>ritorikas\u0131n\u0131n davam etdirilm\u0259si<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n A\u011fdam, F\u00fczuli v\u0259 Z\u0259ngilan rayonlar\u0131 \u00fczr\u0259 verilmi\u015f mina sah\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 m\u0259lumatlar\u0131n d\u0259qiqliyi 25% t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259qdim etdiyi mina x\u0259rit\u0259l\u0259rinin \u00f6z\u00fcn\u00fc do\u011frultmamas\u0131 bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 vasit\u0259\u00e7ilik ed\u0259n Rusiyan\u0131n, G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n, el\u0259c\u0259 d\u0259 AB\u015e D\u00f6vl\u0259t Departamentinin, Avropa \u0130ttifaq\u0131 \u015euras\u0131n\u0131n v\u0259 haz\u0131rda AT\u018fT-\u0259 s\u0259drlik ed\u0259n \u0130sve\u00e7in aldad\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na g\u0259lir. Bundan \u0259lav\u0259, mina x\u0259rit\u0259l\u0259rinin t\u0259qdim olunmas\u0131 Erm\u0259nistan\u0131n s\u00fclhp\u0259rv\u0259r, humanist add\u0131m\u0131 deyil, m\u00fcharib\u0259d\u0259 m\u0259\u011flub olan bu d\u00f6vl\u0259tin Az\u0259rbaycana z\u0259rb\u0259 vurmaq, ziyan t\u00f6r\u0259tm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn assimetrik metodlar\u0131ndan biri, siyasi \u015fantaj v\u0259 n\u00f6vb\u0259ti siyasi alver gedi\u015fi idi. M\u0259lumdur ki, 2020-ci il noyabr\u0131n 10-da 3 d\u00f6vl\u0259tin r\u0259hb\u0259rinin imzalad\u0131\u011f\u0131 b\u0259yanatdan (Erm\u0259nistan\u0131n kapitulyasiya akt\u0131) sonra erm\u0259ni t\u0259r\u0259fi Az\u0259rbaycana minalarla ba\u011fl\u0131 m\u0259lumatlar\u0131 t\u0259qdim etm\u0259k ist\u0259mir, gah bel\u0259 x\u0259rit\u0259l\u0259rin yoxlu\u011funu dil\u0259 g\u0259tirir, gah da terror\u00e7ular\u0131n azad edilm\u0259si m\u00fcqabilind\u0259 m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u00fc qeyd edirdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Erm\u0259nil\u0259r \u0259razil\u0259rimizd\u0259 says\u0131z-hesabs\u0131z minalar basd\u0131rmaqla h\u0259m bizim \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259 m\u0259nb\u0259yi yaratm\u0131\u015f, h\u0259m d\u0259 \u00f6z v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n\u0131n sosial rifah\u0131na x\u0259rcl\u0259nm\u0259li olduqlar\u0131 pullar\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilik \u0259m\u0259ll\u0259rinin realla\u015fmas\u0131na ay\u0131rm\u0131\u015flar [10].<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Prezident \u0130lham \u018fliyev \u0130spaniyan\u0131n EFE informasiya agentliyin\u0259 m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 bir daha ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirmi\u015f, x\u0259rit\u0259l\u0259rd\u0259 ciddi probleml\u0259r oldu\u011funu qeyd etmi\u015fdir: <strong>\u201c\u0130lkin olaraq, minalanm\u0131\u015f \u0259razil\u0259rin x\u0259rit\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259fimizd\u0259n t\u0259l\u0259b edildikd\u0259, Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti \u0259n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 b\u0259yan edirdi ki, onlarda bel\u0259 x\u0259rit\u0259l\u0259r yoxdur. Bu yax\u0131nlarda b\u0259zi x\u0259rit\u0259l\u0259r t\u0259qdim edilib, lakin h\u0259min x\u0259rit\u0259l\u0259rin d\u0259qiqliyi yaln\u0131z 25 faizdir. Bel\u0259likl\u0259, bizim t\u0259l\u0259bimiz ondan ibar\u0259tdir ki, Erm\u0259nistan biz\u0259 d\u0259qiq x\u0259rit\u0259l\u0259r t\u0259qdim etsin. H\u0259min x\u0259rit\u0259l\u0259rd\u0259 minalanm\u0131\u015f \u0259razil\u0259r yox, &#8211; onsuz da onlar h\u0259r yer\u0259 mina basd\u0131r\u0131blar, &#8211; minalar\u0131n d\u0259qiq yerl\u0259ri g\u00f6st\u0259rilsin. Bel\u0259 x\u0259rit\u0259l\u0259r onlarda var. Bunu ets\u0259l\u0259r, xo\u015f niyy\u0259t n\u00fcmayi\u015f etdirs\u0259l\u0259r, biz buna adekvat cavab ver\u0259c\u0259yik\u201d <\/strong>[14]. Az\u0259rbaycan Prezidenti erm\u0259nil\u0259rin n\u00f6vb\u0259ti oyununu beyn\u0259lxalq auditoriya \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259qiqlikl\u0259 if\u015fa ed\u0259r\u0259k g\u00f6st\u0259rdi ki, Erm\u0259nistan sad\u0259c\u0259 hans\u0131 \u0259razil\u0259rd\u0259 minalar\u0131n oldu\u011fu bar\u0259d\u0259 x\u0259rit\u0259l\u0259r verib, o da b\u00f6y\u00fck ehtimalla natamamd\u0131r, \u0259slind\u0259 is\u0259 Az\u0259rbaycana minalar\u0131n d\u0259qiq harada basd\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259n x\u0259rit\u0259l\u0259r verm\u0259lidir. Daha do\u011frusu, minalanm\u0131\u015f \u0259razil\u0259rin yox, minalar\u0131n \u00f6zl\u0259rinin x\u0259rit\u0259si verilm\u0259lidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Onu da qeyd ed\u0259k ki, Erm\u0259nistan ba\u015f nazirinin Niderland\u0131n Klingendayl Beyn\u0259lxalq M\u00fcnasib\u0259tl\u0259r \u0130nstitutunda \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 zaman\u0131 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 s\u0259sl\u0259ndirdiyi \u0259sass\u0131z iddialar, o c\u00fcml\u0259d\u0259n humanitar m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259qiq\u0259td\u0259n uzaq ittihamlar Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyinin iki d\u00f6vl\u0259t aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin normalla\u015fmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 s\u0259mimiyy\u0259td\u0259n uzaq oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir.\u00a0 Bu, onu dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, r\u0259smi \u0130r\u0259van tezlikl\u0259 s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sinin imzalanmas\u0131nda maraql\u0131 deyil.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n mina x\u0259rit\u0259l\u0259rinin t\u0259qdim edilm\u0259sini humanitar jest kimi q\u0259l\u0259m\u0259 verm\u0259k yanl\u0131\u015fd\u0131r, \u00e7\u00fcnki bu, \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli b\u0259yanat\u0131n imzalanmas\u0131ndan sonra Erm\u0259nistan\u0131n beyn\u0259lxalq humanitar h\u00fcquqi \u00f6hd\u0259liyi idi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Qeyd ed\u0259k ki, \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli b\u0259yanat imzaland\u0131qdan bu g\u00fcn\u0259d\u0259k \u0259ks\u0259riyy\u0259ti m\u00fclki \u015f\u0259xs olmaqla, 219 n\u0259f\u0259r mina qurban\u0131 olub. \u018ffsuslar olsun ki, v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z m\u00fct\u0259madi olaraq, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259finin x\u0259rit\u0259l\u0259ri t\u0259qdim etm\u0259sind\u0259n, habel\u0259 iki d\u00f6vl\u0259t liderinin Br\u00fcssel g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259n sonra da mina qurban\u0131na \u00e7evrilirl\u0259r. 2022-ci ilin yaln\u0131z aprel ay\u0131nda ba\u015f vermi\u015f 9 hadis\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 10 n\u0259f\u0259r minalardan x\u0259sar\u0259t al\u0131b.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n 30 il\u0259 yax\u0131n m\u00fcdd\u0259td\u0259 darmada\u011f\u0131n edil\u0259n \u0259razil\u0259ri haz\u0131rda Az\u0259rbaycan yenid\u0259n qurur, b\u0259rpa edir. Onillikl\u0259r \u0259rzind\u0259 torpaqlar\u0131ndan did\u0259rgin d\u00fc\u015f\u0259n insanlar\u0131n evl\u0259rin\u0259 geri qay\u0131tmas\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn gec\u0259-g\u00fcnd\u00fcz i\u015f g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Lakin bu \u0259razil\u0259rd\u0259ki geni\u015fmiqyasl\u0131 mina problemi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin \u00f6z evl\u0259rin\u0259 tez qay\u0131tmas\u0131na ciddi t\u0259hdid do\u011furur. Bunun yegan\u0259 s\u0259b\u0259bkar\u0131 is\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n 30 il \u0259rzind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 siyas\u0259t v\u0259 da\u011f\u0131d\u0131c\u0131, pozucu f\u0259aliyy\u0259tdir. Erm\u0259nistan ba\u015f nazirinin Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 h\u0259l\u0259 d\u0259 \u0259sass\u0131z iddialarla \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259si, bu \u00f6lk\u0259nin s\u00fclh \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 ke\u00e7m\u0259k ist\u0259yini ciddi sual alt\u0131na al\u0131r [16]. R\u0259smi \u0130r\u0259van beyn\u0259lxalq \u00f6hd\u0259likl\u0259r\u0259 \u0259m\u0259l etm\u0259y\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259ndir. Bunu yax\u0131n ke\u00e7mi\u015f d\u0259 s\u00fcbut edir. M\u0259hz bu d\u00f6vl\u0259t 30 il\u0259 yax\u0131n m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131n i\u015f\u011faldan azad olunmas\u0131 haqq\u0131nda BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n 4 q\u0259tnam\u0259sin\u0259 \u0259m\u0259l etm\u0259kd\u0259n boyun qa\u00e7\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. 2020-ci il noyabr\u0131n 10-da q\u0259bul edil\u0259n \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli b\u0259yanat\u0131n m\u00fcdd\u0259alar\u0131 da h\u0259l\u0259 ki r\u0259smi \u0130r\u0259van\u0131n ucbat\u0131ndan h\u0259yata ke\u00e7mir. Buraya erm\u0259ni h\u0259rb\u00e7il\u0259rin regiondan \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131, iqtisadi v\u0259 n\u0259qliyyat \u0259laq\u0259l\u0259rinin b\u0259rpas\u0131 daxildir. H\u0259min s\u0259n\u0259d\u0259 \u0259sas\u0259n, Erm\u0259nistan Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259rb b\u00f6lg\u0259l\u0259ri il\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 aras\u0131nda n\u0259qliyyat \u0259laq\u0259sin\u0259 z\u0259man\u0259t verir.<\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"8\">\n<li><strong> \u0130\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rin <\/strong><strong>minalardan t\u0259mizl\u0259nm\u0259si <\/strong><strong>n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7\u0259k\u0259 bil\u0259r?<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">BMT-nin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, d\u00fcnyada 70-d\u0259k \u00f6lk\u0259d\u0259 basd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f minalar\u0131n \u00fcmumi say\u0131 100-120 milyon civar\u0131ndad\u0131r. H\u0259r g\u00fcn orta hesabla des\u0259k, 70-d\u0259k insan minaya d\u00fc\u015f\u00fcr, minalardan z\u0259r\u0259r \u00e7\u0259kmi\u015f h\u0259r 3 n\u0259f\u0259rd\u0259n biri is\u0259 u\u015faqd\u0131r. H\u0259m\u00e7inin minalanm\u0131\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 t\u0259s\u0259rr\u00fcfat f\u0259aliyy\u0259ti aparmaq m\u00fcmk\u00fcns\u00fczd\u00fcr, bu is\u0259 \u0259razisi ki\u00e7ik, \u0259halisi s\u0131x olan \u00f6lk\u0259l\u0259rin rifah\u0131na \u00f6z t\u0259sirini g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">BMT-nin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 haz\u0131rlanan \u201cminalardan t\u0259mizl\u0259m\u0259 \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn beyn\u0259lxalq standartlar\u201d\u0131n \u0259razil\u0259rin t\u0259mizl\u0259nm\u0259si keyfiyy\u0259tin\u0259 dair \u0259sas t\u0259l\u0259bi bel\u0259dir: 20 sm-d\u0259k qal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 olan torpaq t\u0259b\u0259q\u0259sinin 99,6 faizi mina v\u0259 partlay\u0131c\u0131 madd\u0259l\u0259rd\u0259n t\u0259miz olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, m\u00f6vcud texnologiyalardan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k, b\u00fct\u00fcn planetin minalardan t\u0259mizl\u0259nm\u0259si t\u0259xmin\u0259n 1000 il \u00e7\u0259k\u0259 v\u0259 65-100 milyard dollara ba\u015fa g\u0259l\u0259 bil\u0259r. Bir minan\u0131n a\u015fkar edilib z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdirilm\u0259si 1000-5000 dollara ba\u015fa g\u0259lir. Postsovet m\u0259kan\u0131nda ba\u015f ver\u0259n m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rd\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 zaman\u0131 h\u0259rbi sursatlar\u0131n t\u0259xmin\u0259n 40 faizi partlamam\u0131\u015f qal\u0131b. K\u00f6hn\u0259lmi\u015f h\u0259rbi sursatlar\u0131n utilizasiyas\u0131, y\u0259ni z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdirilm\u0259si i\u015fi \u00e7ox bahal\u0131 oldu\u011funa g\u00f6r\u0259 Rusiya bel\u0259 sursatlar\u0131 qon\u015fular\u0131na sataraq yax\u015f\u0131 qazanc \u0259ld\u0259 edir, h\u0259m d\u0259 k\u00f6hn\u0259lmi\u015f sursatlardan \u00f6z yaxas\u0131n\u0131 qurtar\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Qeyd ed\u0259k ki, Yuqoslaviyan\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra \u00f6z \u0259razisinin b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc u\u011frunda m\u00fcharib\u0259 aparm\u0131\u015f Xorvatiyada minalardan t\u0259mizl\u0259nm\u0259 prosesi 20 il \u00e7\u0259kib. Mozambikd\u0259 analoji i\u015f 23 il\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u00fcb. Ekspertl\u0259r bildirirl\u0259r ki, minalardan t\u0259mizl\u0259m\u0259y\u0259 s\u0259rf olunan vaxt m\u00fcharib\u0259nin davam etdiyi m\u00fcdd\u0259td\u0259n t\u0259xmin\u0259n 5 d\u0259f\u0259 \u00e7ox olur [2].<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Lakin n\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r ki, ke\u00e7mi\u015f Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si \u0259slind\u0259 30 il\u0259 yax\u0131n davam edib v\u0259 Erm\u0259nistan h\u0259min d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 i\u015f\u011fal olunmu\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 minalar\u0131n basd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 istehkamlar\u0131n qurulmas\u0131 i\u015fini apar\u0131b [11]. M\u00fcharib\u0259 ba\u015fa \u00e7atandan bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn sonra ANAMA r\u0259smil\u0259ri i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rin tamamil\u0259 minalardan t\u0259mizl\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn az\u0131 10-15 il m\u00fcdd\u0259tin laz\u0131m oldu\u011funu bildirmi\u015fdil\u0259r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Lakin bu o dem\u0259k deyil ki, sakinl\u0259r evl\u0259rin\u0259 qay\u0131tmaq \u00fc\u00e7\u00fcn 10-15 il g\u00f6zl\u0259m\u0259lidir. Qeyd ed\u0259k ki, ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f yerl\u0259ri minalardan t\u0259mizl\u0259n\u0259c\u0259k, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik t\u0259min edildikd\u0259n sonra insanlar \u00f6z yurd-yuvalar\u0131na qay\u0131da bil\u0259c\u0259k. Lakin otlaqlar, \u0259kin yerl\u0259ri, me\u015f\u0259 v\u0259 da\u011f \u0259razil\u0259ri d\u0259 minalardan t\u0259mizl\u0259nm\u0259lidir. Bu is\u0259\u00a0 ill\u0259rl\u0259 vaxt aparacaq [21].<\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"9\">\n<li><strong> B\u00fct\u00fcn i\u015fl\u0259r d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259si <\/strong><strong>hesab\u0131na apar\u0131l\u0131r<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">ADA Universitetind\u0259 \u201cC\u0259nubi Qafqaz: inki\u015faf v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q\u201d m\u00f6vzusunda ke\u00e7iril\u0259n beyn\u0259lxalq konfransda \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyev bildirmi\u015fdir ki, bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r t\u00fcrkiy\u0259li m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r biz\u0259 minat\u0259mizl\u0259m\u0259 i\u015fl\u0259rind\u0259 k\u00f6m\u0259k edirl\u0259r, ancaq bizim daha geni\u015f beyn\u0259lxalq \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa ehtiyac\u0131m\u0131z var: \u201cT\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, bu c\u00fcr d\u0259h\u015f\u0259tli davran\u0131\u015fa g\u00f6r\u0259 Erm\u0259nistana he\u00e7 irad bel\u0259 tutulmay\u0131b. Bizim haz\u0131rda tapd\u0131\u011f\u0131m\u0131z minalar yeni basd\u0131r\u0131lanlard\u0131r v\u0259 h\u0259min \u0259razil\u0259r onlar\u0131 a\u015fkar etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u0259lveri\u015fsizdir. Bu, bir daha onlar\u0131n davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n g\u00f6st\u0259ricisidir. Beyn\u0259lxalq d\u0259st\u0259y\u0259 g\u0259ldikd\u0259, t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bu g\u00fcn\u0259d\u0259k biz he\u00e7 bir beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatdan h\u0259r hans\u0131 bir d\u0259st\u0259k almam\u0131\u015f\u0131q. G\u00f6r\u00fcl\u0259n b\u00fct\u00fcn i\u015fl\u0259ri \u00f6z hesab\u0131m\u0131za g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Biz bir ne\u00e7\u0259 beyn\u0259lxalq \u015firk\u0259tl\u0259 m\u00fcqavil\u0259 ba\u011flamaq ist\u0259dik ki, biz\u0259 prosesi s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k etsin. Lakin onlar\u0131n t\u0259klif etdiyi xidm\u0259t haqq\u0131 bizim minat\u0259mizl\u0259m\u0259 agentliyimiz\u0259 ba\u015fa g\u0259l\u0259n qiym\u0259td\u0259n bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 art\u0131q oldu. Onlar bu i\u015f\u0259 kommersiya n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n yana\u015fd\u0131lar v\u0259 biz bunu anlaya bil\u0259rik, \u00e7\u00fcnki bunlar \u00f6z\u0259l \u015firk\u0259tl\u0259rdir. Ancaq onlar bir kvadratmetr \u0259raziy\u0259 astronomik qiym\u0259t t\u0259l\u0259b edirl\u0259r, bu is\u0259 bizim i\u015fimiz\u0259 yaram\u0131r. A\u0130 Erm\u0259nistana 2.6 milyard, Az\u0259rbaycana is\u0259 140-160 milyon avro yard\u0131m paketini elan ed\u0259nd\u0259, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, biz \u0259n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 s\u0259simizi ucaltd\u0131q. Bu, bir daha ikili standartlar\u0131n t\u0259zah\u00fcr\u00fc idi. N\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn onlara 2.6 milyard verilir? H\u0259min v\u0259saitin b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si kredit deyil, qrant olacaq, y\u0259ni h\u0259diyy\u0259. Az\u0259rbaycana is\u0259 y\u00fcz ne\u00e7\u0259 milyon. O \u00f6lk\u0259y\u0259 ki, onun 10 min kvadratkilometrlik \u0259razisi tamamil\u0259 da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b. M\u00fcsb\u0259t hald\u0131r ki, daha sonra Avropa \u0130ttifaq\u0131 bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 baxd\u0131 v\u0259 m\u0259nim Avropa \u0130ttifaq\u0131 \u015euras\u0131n\u0131n Prezidenti c\u0259nab \u015earl Mi\u015fel il\u0259 sonuncu s\u00f6hb\u0259timd\u0259 o m\u0259n\u0259 dedi ki, minat\u0259mizl\u0259m\u0259 i\u015fl\u0259rin\u0259 5 milyon avro ayr\u0131lacaq. Lakin bu r\u0259q\u0259min b\u00f6y\u00fck t\u0259siri olmayacaqd\u0131r. Bizim ciddi d\u0259st\u0259y\u0259 ehtiyac\u0131m\u0131z var. Bundan \u0259lav\u0259, mina problemi il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan beyn\u0259lxalq QHT-l\u0259rin d\u0259st\u0259yin\u0259 ehtiyac duyuruq. Onlar\u0131n h\u0259l\u0259 ki, he\u00e7 biri Az\u0259rbaycana n\u0259z\u0259r salmay\u0131b. Biz bilirik ki, minalar\u0131n t\u0259mizl\u0259nm\u0259sin\u0259 yard\u0131m ed\u0259n bir s\u0131ra QHT v\u0259 fondlar var. Biz\u0259 g\u0259ldikd\u0259, he\u00e7 k\u0259s yard\u0131m etmir. Azad olunmu\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n b\u00fct\u00fcn i\u015fl\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259si hesab\u0131na h\u0259yata ke\u00e7irilir. He\u00e7 bir \u00f6lk\u0259d\u0259n v\u0259 ya beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatdan bir dollar bel\u0259 almam\u0131\u015f\u0131q\u201d [13].<\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"10\">\n<li><strong> \u201cHALO Trust\u201d t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n <\/strong><strong>Qaraba\u011fda birt\u0259r\u0259fli f\u0259aliyy\u0259ti<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">Prezident \u0130lham \u018fliyevin bildirdiyi kimi, d\u00fcnyada minalar\u0131n t\u0259mizl\u0259nm\u0259sin\u0259 yard\u0131m ed\u0259n bir s\u0131ra QHT v\u0259 fondlar m\u00f6vcuddur. \u201cHALO Trust\u201d da onlardan biridir. \u201cHALO Trust\u201d m\u00fclki insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259 yarada bil\u0259c\u0259k minalar\u0131n v\u0259 partlamam\u0131\u015f h\u0259rbi sursatlar\u0131n z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan Britaniyan\u0131n xeyriyy\u0259 v\u0259 AB\u015e-nin qeyri-kommersiya t\u0259\u015fkilat\u0131d\u0131r. HALO (Hazardous Area Life-Support Organization) abbreviaturas\u0131 \u201ct\u0259hl\u00fck\u0259li \u0259razil\u0259rd\u0259 h\u0259yat d\u0259st\u0259yi t\u0259\u015fkilat\u0131\u201d m\u0259nas\u0131n\u0131 verir. 7000-d\u0259n \u00e7ox istehkam\u00e7\u0131s\u0131 olan \u201cHALO Trust\u201d Qaraba\u011f, Kamboca, Mozambik, Somali, \u015eri Lanka, Eritreya, Abxaziya, \u00c7e\u00e7enistan, Kosovo, Anqola v\u0259 \u018ffqan\u0131standa minat\u0259mizl\u0259m\u0259 i\u015fl\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irib.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">3 il \u0259vv\u0259l m\u0259tbuatda AB\u015e t\u0259r\u0259find\u0259n maliyy\u0259l\u0259\u015f\u0259n \u201cHALO Trust\u201d adl\u0131 \u015firk\u0259tin Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 alt\u0131ndak\u0131 \u0259razil\u0259rimizd\u0259 mina t\u0259mizl\u0259m\u0259k ad\u0131 il\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 qeyri-\u015f\u0259ffaf f\u0259aliyy\u0259ti bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatlar d\u0259rc olunurdu. Hesab edilir ki, bu, Erm\u0259nistana v\u0259 separat\u00e7\u0131 rejim\u0259 faktiki olaraq d\u0259st\u0259k verm\u0259kdir. M\u0259s\u0259l\u0259nin \u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259li t\u0259r\u0259fi odur ki, bu \u015firk\u0259t \u00f6z f\u0259aliyy\u0259ti bar\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tind\u0259n icaz\u0259 alm\u0131r v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tinin n\u0259tic\u0259si bar\u0259d\u0259 hesabat vermir. \u00d6z\u00fcn\u00fcn yayd\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131q hesabatlarda is\u0259 \u00f6lk\u0259mizin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259hrifedici ifad\u0259l\u0259r, separat\u00e7\u0131 rejimin legitiml\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259lik c\u0259hdl\u0259rin yer ald\u0131\u011f\u0131 iddia olunur. Bel\u0259 ki, bu c\u00fcr hesabatda Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259si ayr\u0131ca subyekt v\u0259 b\u0259zi yerl\u0259rd\u0259 \u201c\u00f6lk\u0259\u201d, i\u015f\u011fal olunmu\u015f \u0259traf rayonlar is\u0259 \u201cDa\u011fl\u0131q Qaraba\u011f t\u0259r\u0259find\u0259n n\u0259zar\u0259t olunan, lakin onun sovet s\u0259rh\u0259dl\u0259rind\u0259n k\u0259narda yerl\u0259\u015f\u0259n \u0259razil\u0259ri\u201d kimi t\u0259qdim olunur. Az\u0259rbaycan\u0131n raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmadan onun \u0259razil\u0259rind\u0259 minat\u0259mizl\u0259m\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cHALO Trust\u201d\u0131n bir s\u0131ra d\u00f6vl\u0259tl\u0259r v\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar t\u0259r\u0259find\u0259n maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259si ciddi narahatl\u0131q yaradan hald\u0131r. Bu c\u00fcr f\u0259aliyyy\u0259t \u00f6lk\u0259mizin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u0259 qar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131q-a\u015fkar h\u00f6rm\u0259tsizlikdir. N\u0259hay\u0259t, b\u00fct\u00fcn bunlar Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131n Qaraba\u011f m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 q\u0259r\u0259zsiz vasit\u0259\u00e7iliyi il\u0259 bir araya s\u0131\u011fmayan \u0259m\u0259ll\u0259rdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Paralel olaraq dig\u0259r bir fakt da \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r. B\u0259lli olur ki, formal olaraq postsovet m\u0259kan\u0131ndak\u0131 separat\u00e7\u0131 qurumlar\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycan s\u0259rh\u0259dl\u0259ri daxilind\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f qondarma \u201cdqr\u201di v\u0259 orada ke\u00e7iril\u0259n \u201cse\u00e7kil\u0259ri\u201d tan\u0131mayan AB\u015e-nin Rusiya, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 Erm\u0259nistandak\u0131 s\u0259firlikl\u0259ri h\u0259min qanunsuz qurumlar\u0131n \u201ch\u00f6kum\u0259tl\u0259ri\u201d t\u0259r\u0259find\u0259n veril\u0259n \u201cs\u0259n\u0259dl\u0259ri\u201d mane\u0259siz \u015f\u0259kild\u0259 leqalla\u015fd\u0131r\u0131r. Bu bar\u0259d\u0259 7 il Amerikan\u0131n Rusiyadak\u0131 s\u0259firliyind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f (2010-2017) g\u00fcrc\u00fc diplomat Georgi Kbiltetsla\u015fvili deyib: \u201c\u0130mmiqrasiya vizalar\u0131 \u015f\u00f6b\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259diyim 7 il \u0259rzind\u0259 m\u0259n konsul zabitl\u0259rinin mane\u0259siz \u015f\u0259kild\u0259 Abxaziya v\u0259 C\u0259nubi Osetiyan\u0131n separat\u00e7\u0131 h\u00f6kum\u0259tl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n verilmi\u015f s\u0259n\u0259dl\u0259rin mane\u0259siz \u015f\u0259kild\u0259 v\u0259 leqal s\u0259n\u0259dl\u0259r kimi tan\u0131nmas\u0131na dair olduqca \u00e7oxlu sayda fakt\u0131n \u015fahidi oldum. Bel\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r ki, AB\u015e-nin D\u00f6vl\u0259t Departamenti Abxaziya, C\u0259nubi Osetiya, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f v\u0259 Dnestryan\u0131 b\u00f6lg\u0259nin separat\u00e7\u0131 hakimiyy\u0259tl\u0259rini tan\u0131y\u0131r\u201d [23].<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u0259\u015fkilat\u0131n r\u0259smi m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, \u201cHALO\u201d 2000-ci ild\u0259n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fdak\u0131 500-\u0259 yax\u0131n mina sah\u0259sini t\u0259mizl\u0259mi\u015f, bununla da \u0259razini t\u0259hl\u00fck\u0259siz hala g\u0259tirm\u0259kl\u0259 130.000-d\u0259n \u00e7ox insan\u0131n h\u0259yat\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fmi\u015fdir. \u201cB\u00fct\u00fcn minalar bit\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r insanlara, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 u\u015faqlara nec\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259siz olma\u011f\u0131 \u00f6yr\u0259tm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259kt\u0259bl\u0259r\u0259 v\u0259 icmalara ba\u015f \u00e7\u0259kirik. Ancaq t\u0259kc\u0259 problem minalardan ibar\u0259t deyil. 2016-c\u0131 ild\u0259 q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r ba\u015flayanda evl\u0259r v\u0259 ba\u011f\u00e7alar daha \u00e7ox partlay\u0131c\u0131 madd\u0259y\u0259 b\u00fcr\u00fcnd\u00fc &#8211; yerli \u0259halinin h\u0259yat\u0131n\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259 alt\u0131na ald\u0131. D\u0259rhal reaksiya verdik, Xilasetm\u0259 Xidm\u0259ti il\u0259 birlikd\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259li \u0259\u015fyalar\u0131 g\u00f6t\u00fcrd\u00fck. Mina sah\u0259l\u0259rini t\u0259mizl\u0259m\u0259k v\u0259 ictimaiyy\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rini t\u0259cili x\u0259b\u0259rdarl\u0131q etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, Qaraba\u011f\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259siz v\u0259ziyy\u0259t\u0259 g\u0259tirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fma\u011fa davam edirik\u201d [34].<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130\u015f\u011fal d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 t\u0259\u015fkilat\u0131n \u00e7\u0259kdiyi videoda k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 v\u0259 ar\u0131\u00e7\u0131l\u0131qla m\u0259\u015f\u011ful olan Oksen Baqdasaryan deyirdi ki, o, burada qalan yegan\u0259 k\u0259nd sakinidir: \u201cBurada iyirmi u\u015fa\u011f\u0131 olan on d\u00f6rd ail\u0259 ya\u015fay\u0131rd\u0131, lakin onlar minalar\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 dig\u0259r k\u0259ndl\u0259r\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcbl\u0259r\u201d [32].<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130yirmi ild\u0259n \u00e7oxdur ki, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fda i\u015fl\u0259y\u0259n beyn\u0259lxalq \u201cHALO Trust\u201d t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri daha \u00e7ox separat\u00e7\u0131lar\u0131n sifari\u015fl\u0259rini yerin\u0259 yetiribl\u0259r [31].<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 erm\u0259ni separat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n \u201cHALO Trust\u201d t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131 T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycana yard\u0131m etm\u0259kd\u0259 ittiham etm\u0259si b\u00f6y\u00fck rezonans do\u011furmu\u015fdu. Separat\u00e7\u0131lar\u0131n r\u0259hb\u0259rinin x\u00fcsusi tap\u015f\u0131r\u0131qlar \u00fczr\u0259 n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Boris Avaqyan bildirmi\u015fdi ki, m\u00fcharib\u0259 zaman\u0131 s\u00f6z\u00fcged\u0259n t\u0259\u015fkilat T\u00fcrkiy\u0259 k\u0259\u015ffiyyat\u0131na Qaraba\u011f\u0131n minalanm\u0131\u015f \u0259razil\u0259rinin x\u0259rit\u0259sini t\u0259hvil verib v\u0259 bu da ir\u0259lil\u0259y\u0259n Az\u0259rbaycan qo\u015funlar\u0131n\u0131n i\u015fini asanla\u015fd\u0131r\u0131b. Bu m\u0259lumat h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck s\u0259s-k\u00fcy yaratm\u0131\u015fd\u0131 [29]. N\u0259tic\u0259d\u0259, \u201cHALO Trust\u201d yerli \u0259halinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Qaraba\u011fdak\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 bar\u0259d\u0259 a\u00e7\u0131qlama verm\u0259y\u0259 m\u0259cbur oldu: \u201cHALO Trust\u201d siyasi olmayan, bit\u0259r\u0259f t\u0259\u015fkilat oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn yaln\u0131z m\u00fcnaqi\u015f\u0259 b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259 bil\u0259r. Bu iddia m\u00fctl\u0259q yaland\u0131r\u201d [30].<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201c\u018fl C\u0259zir\u0259\u201d kanal\u0131n\u0131n m\u00fcxbiri Rori \u00c7allands\u0131n V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u201cHALO Trust\u201d t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n ald\u0131\u011f\u0131 m\u00fcsahib\u0259d\u0259n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, yerli sakinl\u0259r d\u0259 \u201ci\u015f\u0259\u201d c\u0259lb edilib [35]. Qaraba\u011f\u0131n da\u011fl\u0131q hiss\u0259sind\u0259 \u201cHALO Trust\u201d proqram\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259ri A\u015f Boddinin bildirdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259,\u00a0 \u0259vv\u0259ll\u0259r h\u0259r il 100-d\u0259n \u00e7ox adam i\u015fl\u0259 t\u0259min edilmi\u015f, 2017-ci ild\u0259 is\u0259 i\u015f\u00e7il\u0259rin say\u0131 210 n\u0259f\u0259r\u0259 \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r. Dig\u0259r maraql\u0131 m\u0259qam ondan ibar\u0259tdir ki, Qaraba\u011fda \u201cHALO Trust\u201d\u0131n minat\u0259mizl\u0259m\u0259 f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 c\u0259lb etdiyi yerli sakinl\u0259r aras\u0131nda qad\u0131n istehkam\u00e7\u0131lar da \u00e7oxluq t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir [28].<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Erm\u0259nil\u0259rin iddias\u0131na g\u00f6r\u0259, m\u00fcharib\u0259 zaman\u0131 \u0259razil\u0259rin minalanm\u0131\u015f x\u0259rit\u0259sini T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycana t\u0259qdim ed\u0259n \u201cHALO Trust\u201d t\u0259\u015fkilat\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259r t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc olsa da, bu g\u00fcn d\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rind\u0259 minat\u0259mizl\u0259m\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur. Veril\u0259n m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, t\u0259\u015fkilat\u0131n istehkam\u00e7\u0131lar\u0131 \u018fsg\u0259ran v\u0259 Xank\u0259ndi \u015f\u0259h\u0259rinin yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda silah v\u0259 sursat\u0131 z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdirirl\u0259r. Eyni zamanda, \u201cHALO Trust\u201d qeyri-h\u00f6kum\u0259t t\u0259\u015fkilat\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 b\u00fct\u00fcn \u0259razid\u0259 k\u0259\u015ffiyyat i\u015fl\u0259ri apar\u0131l\u0131r. \u201cHumanitar minalardan t\u0259mizl\u0259m\u0259 m\u0259rk\u0259zi\u201d fondu a\u015fkarlanan sursatlar\u0131n \u018fsg\u0259ran b\u00f6lg\u0259sinin Xnatsax, Aygestan icmalar\u0131n\u0131n \u0259razil\u0259rind\u0259, Xocav\u0259nd v\u0259 A\u011fd\u0259r\u0259 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rinin ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259 z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdirilm\u0259si prosesini h\u0259yata ke\u00e7irir [27].<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">X\u00fcsusil\u0259 qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, Rusiya s\u00fclhm\u0259raml\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin yerl\u0259\u015fdiyi m\u00fcv\u0259qq\u0259ti n\u0259zar\u0259t zonas\u0131nda \u201cHALO Trust\u201d \u201cm\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rinin\u201d minalar\u0131n t\u0259mizl\u0259nm\u0259si prosesind\u0259 i\u015ftirak etm\u0259si \u0259razil\u0259rimiz\u0259 qanunsuz m\u00fcdaxil\u0259 kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilir. Bunu AT\u018fT-in Minsk qrupunun h\u0259ms\u0259dri olan AB\u015e-nin Erm\u0259nistana dolay\u0131 d\u0259st\u0259yi kimi d\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irm\u0259k olar. AB\u015e-nin \u201cHALO Trust\u201d \u015firk\u0259ti 2000-ci ild\u0259n indiy\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259sas\u0259n xaricd\u0259 ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259rin d\u0259v\u0259ti il\u0259 i\u015f\u011fal olunmu\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 yer\u00fcst\u00fc minalar\u0131n v\u0259 partlamam\u0131\u015f sursatlar\u0131n t\u0259mizl\u0259nm\u0259si il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olur v\u0259 dem\u0259k olar ki, yegan\u0259 t\u0259\u015fkilatd\u0131r ki, h\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri yerin\u0259 yetirir. Qeyd ed\u0259k ki, bu prosesl\u0259rd\u0259 AB\u015e v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 i\u015ftirak etmir v\u0259 ya ancaq t\u0259limat\u00e7\u0131 funksiyas\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirirl\u0259r. Layih\u0259nin kordinatorlar\u0131 yerli sakinl\u0259ri i\u015f\u0259 c\u0259lb etm\u0259kl\u0259 h\u0259m d\u0259 m\u0259\u015f\u011fulluq problemini h\u0259ll edirl\u0259r. Minalardan t\u0259mizl\u0259m\u0259 i\u015fl\u0259rinin \u0259sas s\u0259rmay\u0259\u00e7isi AB\u015e-nin Beyn\u0259lxalq \u0130nki\u015faf Agentliyidir (USAID). Bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 r\u0259smi Bak\u0131n\u0131n daha s\u0259rt v\u0259 k\u0259skin reaksiyas\u0131 arzuolunand\u0131r. Bunu diplomatik-siyasi kanallarla yerin\u0259 yetirm\u0259k v\u0259 ya r\u0259smi a\u00e7\u0131qlamalarla h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k olar. \u0130st\u0259nil\u0259n halda separat\u00e7\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u00fchitinin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na v\u0259 onlara n\u0259f\u0259slik verilm\u0259sin\u0259 imkan verm\u0259k olmaz v\u0259 bununla da B\u00f6y\u00fck Britaniya v\u0259 AB\u015e il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259 k\u00f6lg\u0259 sal\u0131nmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 ehtimallar yox d\u0259r\u0259c\u0259sind\u0259dir. V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n Az\u0259rbaycana verdiyi d\u0259st\u0259k d\u0259 burada h\u0259lledici rol oynaya bil\u0259r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>N\u0259tic\u0259<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu g\u00fcn \u0259razil\u0259rin minalardan t\u0259mizl\u0259nm\u0259si v\u0259 partlamam\u0131\u015f d\u00f6y\u00fc\u015f sursatlar\u0131n\u0131n z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdirilm\u0259si \u0259n \u00fcmd\u0259 v\u0259zif\u0259dir. La\u00e7\u0131n\u0131 v\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259ri t\u0259rk ed\u0259rk\u0259n bu \u0259razil\u0259r\u0259 17 ma\u015f\u0131n mina basd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 erm\u0259ni zabitin etiraf\u0131 beyn\u0259lxalq instansiyalara m\u00fcraci\u0259t etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycana tutarl\u0131 arqumentasiya verir. \u00d6n\u0259mli m\u0259s\u0259l\u0259 bundan ibar\u0259tdir ki, Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur iqtisadi rayonlar\u0131 m\u00fcnbit torpaqlarla z\u0259ngindir. Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 basd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 minalar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na yararl\u0131 torpaqlardad\u0131r v\u0259 bu, Az\u0259rbaycan\u0131n dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf\u0131n\u0131 l\u0259ngid\u0259n amildir. Eyni zamanda \u0259razil\u0259rin minalanmas\u0131 ke\u00e7mi\u015f m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin t\u0259hl\u00fck\u0259siz \u015f\u0259raitd\u0259 \u00f6z do\u011fma torpaqlar\u0131na qay\u0131d\u0131\u015f\u0131n\u0131 l\u0259ngidir. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, minalanm\u0131\u015f \u0259razil\u0259rin d\u0259qiq x\u0259rit\u0259l\u0259rinin verilm\u0259m\u0259si Erm\u0259nistan\u0131n n\u00f6vb\u0259ti h\u0259rbi cinay\u0259tidir. Erm\u0259nistan 30 il\u0259 yax\u0131n m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 Qaraba\u011f\u0131 i\u015f\u011fal alt\u0131nda saxlasa da, haz\u0131rk\u0131 durumda do\u011fma torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n alt\u0131n\u0131 z\u0259bt edib, minalanm\u0131\u015f \u0259razil\u0259rin x\u0259rit\u0259l\u0259rini v\u0259 sxeml\u0259rini verm\u0259kd\u0259n imtina edir. Az\u0259rbaycan Ordusu Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rini torpaqlar\u0131m\u0131zdan \u00e7\u0131xarsa da, qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259f \u00f6z m\u0259nfur \u0259m\u0259ll\u0259rini bu yolla davam etdirir. Beyn\u0259lxalq qurum v\u0259 t\u0259sisatlar\u0131n, m\u00fcvafiq profil \u00fczr\u0259 ixtisasla\u015fm\u0131\u015f beyn\u0259lxalq QHT-l\u0259rin laqeyd m\u00fcnasib\u0259ti, bu sah\u0259y\u0259 maliyy\u0259 ay\u0131rmamas\u0131 v\u0259 b\u00fct\u00fcn i\u015fl\u0259rin d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259si hesab\u0131na apar\u0131lmas\u0131 ikili standartlar siyas\u0259tinin, selektiv yana\u015fman\u0131n v\u0259 q\u0259r\u0259zli m\u00fcnasib\u0259tin n\u00f6vb\u0259ti n\u00fcmun\u0259sidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u0130ST\u0130FAD\u018f ED\u0130LM\u0130\u015e \u018fD\u018fB\u0130YYAT:<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Az\u0259rbaycan dilind\u0259:<\/strong><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyinin M\u0259tbuat xidm\u0259ti idar\u0259sinin m\u0259lumat\u0131 \/\/ \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyi\u201d, 12.06.2021. URL: https:\/\/www.mfa.gov.az\/az\/news\/no21721-azerbaycan-respublikasi-xarici-isler-nazirliyinin-metbuat-xidmeti-idaresinin-melumati<\/li>\n<li>Abbas G. Qaraba\u011fa qay\u0131d\u0131\u015f\u0131 l\u0259ngid\u0259n s\u0259b\u0259b \u2013 M\u0130NA \/\/ \u201cYeni Az\u0259rbaycan\u201d, 13.11.2021 URL: https:\/\/www.yeniazerbaycan.com\/Siyaset_e62524_az.html<\/li>\n<li>ANAMA: \u201cErm\u0259nistan \u015eu\u015faya \u201c\u0130sg\u0259nd\u0259r\u201d at\u0131b\u201d. Armen Sarkisyan: \u201cAz\u0259rbaycan b\u00fct\u00fcn h\u0259rbi \u0259sirl\u0259ri qaytarsayd\u0131&#8230;\u201d \/\/ \u201cBBC\u201d, 31.03.2021. URL: https:\/\/www.bbc.com\/azeri\/azerbaijan-56587134<\/li>\n<li>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Ba\u015f Prokurorlu\u011funun M\u0259tbuat xidm\u0259tinin m\u0259lumat\u0131 \/\/ \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Ba\u015f Prokurorlu\u011fu\u201d, 18.06.2021. URL: https:\/\/genprosecutor.gov.az\/az\/post\/3799<\/li>\n<li>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Minat\u0259mizl\u0259m\u0259 Agentliyinin (ANAMA) r\u0259smi sayt\u0131 \/\/ URL: http:\/\/anama.gov.az\/<\/li>\n<li>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Minat\u0259mizl\u0259m\u0259 Agentliyinin yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin F\u0259rman\u0131 \/\/ \u201cPresident.az\u201d, 15.01.2021. URL: https:\/\/president.az\/articles\/50204<\/li>\n<li>Diaspor g\u0259ncl\u0259ri Erm\u0259nistandan mina x\u0259rit\u0259l\u0259rinin t\u0259hvil verilm\u0259sini t\u0259l\u0259b edibl\u0259r \/\/ \u201cAz\u0259rTAc\u201d, 26.04.2021 URL: https:\/\/azertag.az\/xeber\/Diaspor_gencleri_Ermenistandan_mina_xeritelerinin_tehvil_verilmesini_teleb_edibler-1766203<\/li>\n<li>Erm\u0259nistana t\u0259zyiq g\u00f6st\u0259rm\u0259yin vaxt\u0131 \u00e7at\u0131b \/\/ \u201cKonkret.az\u201d, 11.02.2021 URL: https:\/\/konkret.az\/artiq-itkilerin-qarsisini-almaq-ucun-ermenistana-tezyiq-gostermeyin-vaxti-catib-politoloqdan-mina-aciqlamasi\/<\/li>\n<li>Erm\u0259nistan mina sah\u0259l\u0259rinin x\u0259rit\u0259l\u0259rini Az\u0259rbaycana verm\u0259lidir \/\/ \u201cREAL TV\u201d, 10.02.2021 URL: https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=O9hUJesr43Q<\/li>\n<li>\u018frazil\u0259rin minalardan t\u0259mizl\u0259nm\u0259si \u00f6lk\u0259nin inki\u015faf\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndir\u0259c\u0259k \/\/ \u201cSia.az\u201d, 18.04.2022 URL: https:\/\/sia.az\/az\/news\/politics\/947459.html<\/li>\n<li>\u018fs\u0259dov T. Az\u0259rbaycan\u0131n Erm\u0259nistan planlar\u0131 &#8211; Bu proses m\u00fctl\u0259q h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259lidir \/\/ \u201cMilli.az\u201d, 22.04.2021 URL: https:\/\/news.milli.az\/politics\/942195.html<\/li>\n<li>F\u00fczuli v\u0259 Z\u0259ngilan\u0131n da mina x\u0259rit\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycana verildi \/\/ \u201cAzvision.az\u201d 03.07.2021 URL: https:\/\/azvision.az\/news\/265747\/&#8211;fuzuli-ve-zengilanin-da-mina-xeriteleri-azerbaycana-verildi&#8211;.html<\/li>\n<li>\u0130lham \u018fliyev ADA Universitetind\u0259 \u201cC\u0259nubi Qafqaz: \u0130nki\u015faf v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q\u201d m\u00f6vzusunda ke\u00e7iril\u0259n beyn\u0259lxalq konfransda i\u015ftirak edib \/\/ \u201cPresident.az\u201d, 29.04.2022 URL: https:\/\/president.az\/az\/articles\/view\/55909<\/li>\n<li>\u0130lham \u018fliyevin \u0130spaniyan\u0131n EFE informasiya agentliyin\u0259 m\u00fcsahib\u0259si \/\/ \u201cPresident.az\u201d, 02.10.2022 URL: https:\/\/president.az\/az\/articles\/view\/53296<\/li>\n<li>\u0130smay\u0131lov S. Pa\u015finyan\u0131n mina x\u0259rit\u0259si a\u00e7\u0131qlamas\u0131 &#8211; Nikolun 40 g\u00fcn s\u00fcrm\u0259y\u0259n yalan\u0131 \/\/ \u201cReport.az\u201d, 13.05.2022 https:\/\/report.az\/analitika\/pasinyanin-mina-xeritesi-aciqlmasi-nikolun-40-gun-surmeyen-yalani\/<\/li>\n<li>Leyla Abdullayeva: N.Pa\u015finyan\u0131n \u0259sass\u0131z iddialar\u0131 Erm\u0259nistan\u0131n s\u00fclh ist\u0259yini ciddi sual alt\u0131na al\u0131r \/\/ \u201cAz\u0259rTAc\u201d, 12.05.2022 URL: https:\/\/azertag.az\/xeber\/Leyla_Abdullayeva_NPasinyanin_esassiz_iddialari_Ermenistanin_sulh_isteyini_ciddi_sual_altina_alir-2130644<\/li>\n<li>M\u0259nsimov E. Prezident \u0130lham \u018fliyevin q\u0259tiyy\u0259ti Erm\u0259nistan\u0131 mina x\u0259rit\u0259sini verm\u0259y\u0259 m\u0259cbur etdi \/\/ \u201cTrend.az\u201d, 13.06.2021. URL: https:\/\/az.trend.az\/azerbaijan\/politics\/3439155.html<\/li>\n<li>Mina x\u0259rit\u0259l\u0259rinin al\u0131nmas\u0131 qay\u0131d\u0131\u015f planlar\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndir\u0259c\u0259k \/\/ \u201cARB X\u0259b\u0259r\u201d, 05.07.2021 URL: https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=GvQanqp5hkg<\/li>\n<li>Mina x\u0259rit\u0259l\u0259rinin t\u0259hvil verilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn Erm\u0259nistana ciddi iqtisadi sanksiyalar t\u0259tbiq edilm\u0259lidir \/\/ \u201cARB24 \u2013 G\u00fcnd\u0259m proqram\u0131\u201d 04.10.2021 URL: https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=3jG6EBtRvMA<\/li>\n<li>Mina x\u0259rit\u0259si qeyri-d\u0259qiqdir v\u0259 b\u00fct\u00fcn \u0259razil\u0259ri \u0259hat\u0259 etmir \/\/ \u201cAzvision.az\u201d 08.12.2021 URL: https:\/\/azvision.az\/news\/279092\/-mina-xeritesi-qeyri-deqiqdir-ve-butun-erazileri-ehate-etmir&#8211;resmi&#8211;.html<\/li>\n<li>Mina n\u0259dir, nec\u0259 t\u0259mizl\u0259nir, Qaraba\u011f\u0131n minalardan t\u0259mizl\u0259nm\u0259si n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7\u0259k\u0259 bil\u0259r? \/\/ \u201cBBC News Az\u0259rbaycanca\u201d, Yenil\u0259ndi 11.01.2022 URL: https:\/\/www.bbc.com\/azeri\/azerbaijan-57361973<\/li>\n<li>Nuri A. D\u00fc\u015fm\u0259n mina x\u0259rit\u0259l\u0259rini niy\u0259 vermir? &#8211; Erm\u0259nistan\u0131n m\u00fcharib\u0259 cinay\u0259tl\u0259ri davam edir \/\/ \u201cAzx\u0259b\u0259r.com\u201d, 06.04.2021 URL: https:\/\/azxeber.com\/az\/ermenistanin-muharib\/sosial\/<\/li>\n<li>\u201cOnlar casus yuvas\u0131 kimi f\u0259aliyy\u0259t apar\u0131r\u201d \/\/ \u201cMusavat.com\u201d, 01.02.2018. URL: https:\/\/musavat.com\/news\/onlar-casus-yuvasi-kimi-fealiyyet-aparir_502208.html<\/li>\n<li>P\u0259nahq\u0131z\u0131 A. H\u0259r qar\u0131\u015f torpaq t\u0259hl\u00fck\u0259lidir \/\/ \u201c\u015e\u0259rq\u201d q\u0259zeti, 26.02.2021 URL: https:\/\/sherg.az\/cemiyyet\/154091<\/li>\n<li>Ta\u011f\u0131yev T. \u0130lham \u018fliyevin daha bir q\u0259l\u0259b\u0259si: A\u011fdam minalardan azadd\u0131r! \/\/ \u201cAzvision.az\u201d, 12.06.2021. URL: https:\/\/azvision.az\/news\/264000\/-ilham-eliyevin-daha-bir-qelebesi-agdam-minalardan-azaddir!-.html<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Rus dilind\u0259:<\/strong><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"26\">\n<li>\u0412 \u0410\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d\u0435 \u043d\u0430 \u043c\u0438\u043d\u0435 \u043f\u043e\u0434\u043e\u0440\u0432\u0430\u043b\u0438\u0441\u044c \u0434\u0432\u0430 \u0436\u0443\u0440\u043d\u0430\u043b\u0438\u0441\u0442\u0430 \u0438 \u0447\u0438\u043d\u043e\u0432\u043d\u0438\u043a \/\/ \u201cBBC.com\u201d, 04.06.2021. URL: https:\/\/www.bbc.com\/russian\/news-57358484<\/li>\n<li>\u0412 \u0433\u043e\u0440\u043e\u0434\u0430\u0445 \u0421\u0442\u0435\u043f\u0430\u043d\u0430\u043a\u0435\u0440\u0442 \u0438 \u0410\u0441\u043a\u0435\u0440\u0430\u043d \u043f\u043b\u0430\u043d\u0438\u0440\u0443\u0435\u0442\u0441\u044f \u043e\u0431\u0435\u0437\u0432\u0440\u0435\u0436\u0438\u0432\u0430\u043d\u0438\u0435 \u0431\u043e\u0435\u043f\u0440\u0438\u043f\u0430\u0441\u043e\u0432 \/\/ \u201c1lurer.am\u201d, 17.05.2021. URL:https:\/\/www.1lurer.am\/ru\/2021\/05\/17\/%D0%92&#8230;&#8230;&#8230;<\/li>\n<li>\u0412 \u0440\u0430\u0437\u043c\u0438\u043d\u0438\u0440\u043e\u0432\u0430\u043d\u0438\u0438 \u0442\u0435\u0440\u0440\u0438\u0442\u043e\u0440\u0438\u0438 \u0410\u0440\u0446\u0430\u0445\u0430 \u0430\u043a\u0442\u0438\u0432\u043d\u043e \u0443\u0447\u0430\u0441\u0442\u0432\u0443\u044e\u0442 \u0436\u0435\u043d\u0449\u0438\u043d\u044b, \u2013 \u0433\u043b\u0430\u0432\u0430 \u00abThe HALO Trust\u00bb \/\/ \u201cArtsakh Press\u201d, 22.08.2017. URL: https:\/\/artsakhpress.am\/rus\/news\/71343\/arcakhum-akanazertsman-ashkhatanqnerin-aktiv-masnakcum-en-naev-kanayq-halo-trusti-xekavar.html<\/li>\n<li>HALO Trust \u043e\u0431\u0432\u0438\u043d\u0438\u043b\u0438 \u0432 \u043f\u0435\u0440\u0435\u0434\u0430\u0447\u0435 \u0422\u0443\u0440\u0446\u0438\u0438 \u043a\u0430\u0440\u0442 \u043c\u0438\u043d\u043d\u044b\u0445 \u043f\u043e\u043b\u0435\u0439 \u0432 \u041a\u0430\u0440\u0430\u0431\u0430\u0445\u0435, \u043e\u0440\u0433\u0430\u043d\u0438\u0437\u0430\u0446\u0438\u044f \u043e\u0442\u0440\u0438\u0446\u0430\u0435\u0442 \/\/ \u201cSputnik Armenia\u201d, 12.03.2021. URL: https:\/\/ru.armeniasputnik.am\/karabah\/20210312\/26772476\/HALO-Trust-obvinili-v-peredache-Turtsii-kart-minnykh-poley-v-Karabakhe-organizatsiya-otritsaet.html<\/li>\n<li>HALO Trust \u043e\u0442\u0432\u0435\u0440\u0433\u0430\u0435\u0442 \u043e\u0431\u0432\u0438\u043d\u0435\u043d\u0438\u044f \u0432 \u0448\u043f\u0438\u043e\u043d\u0430\u0436\u0435 \u0432 \u043f\u043e\u043b\u044c\u0437\u0443 \u0442\u0443\u0440\u0435\u0446\u043a\u0438\u0445 \u0441\u043f\u0435\u0446\u0441\u043b\u0443\u0436\u0431 \u0432 \u041d\u0430\u0433\u043e\u0440\u043d\u043e\u043c \u041a\u0430\u0440\u0430\u0431\u0430\u0445\u0435 \/\/ \u201cAysor.am\u201d, 12.03.2021. URL: https:\/\/www.aysor.am\/ru\/news\/2021\/03\/12\/HALO-Trust\/1811088<\/li>\n<li>\u0428\u0435\u043b\u0443\u0434\u043a\u043e\u0432\u0430 \u0418\u0440\u0438\u043d\u0430. \u0420\u0430\u0437\u043c\u0438\u043d\u0438\u0440\u043e\u0432\u0430\u043d\u0438\u0435 \u0432 \u041d\u0430\u0433\u043e\u0440\u043d\u043e\u043c \u041a\u0430\u0440\u0430\u0431\u0430\u0445\u0435 \/\/ \u201cEuronews.com\u201d, 23.11.2021. URL: https:\/\/ru.euronews.com\/2020\/11\/23\/demining-process-in-nagorno-karabakh-can-take-years<\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u0130ngilis dilind\u0259: <\/strong><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"32\">\n<li>HALO in Nagorno Karabakh: Oksen&#8217;s hope for the future \/\/ \u201cYoutube \u2013 Halo Turst\u201d, 23.11.2018. URL: https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=RYlMvCrV1Bo<\/li>\n<li>Mine Action Agency of the Republic of Azerbaijan (ANAMA) \/\/ 02.02.2021 URL: https:\/\/twitter.com\/ANAMA_gov_az\/status\/1356602324731502595<\/li>\n<li>Nagorno Karabakh \/\/ \u201cHalotrust.org\u201d, URL: https:\/\/www.halotrust.org\/where-we-work\/europe-and-caucasus\/nagorno-karabakh\/<\/li>\n<li>Nagorno-Karabakh shelling leaves enduring dangers \/\/ \u201cAl Jazzera\u201d, 21.10.2020. URL: https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=_ToplpEsKaM&amp;t=19s<\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Ilyas Huseynov<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>THE ISSUE OF DEMINING OF THE TERRITORIES FREED FROM <\/strong><strong>OCCUPATION: ARMENIA&#8217;S WAR CRIMES AND INADEQUATE<\/strong><strong>APPROACH OF INTERNATIONAL ORGANIZATIONS\u00a0<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00a0<\/strong><strong>Abstract<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">The article explores the problem of demining the liberated territories. It is noted that the level of contamination by mines and unexploded ordnance in the liberated territories is excessive. According to the Landmine Monitor report, the total area of mined territories in Karabakh could range from 350 to 830 square kilometers. During the 30 years of occupation, the Armenian armed forces have been mining and building fortifications over a very large area. Their main goal was the implementation of long-term plans for the occupation of lands and the maximization of losses in the event of the military liberation of Karabakh by Azerbaijan.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Despite the fact that almost two years have passed since the end of the Second Karabakh War, one of the main problems in the liberated regions-demining has not been eliminated.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0 Almost every day people are killed and injured in the liberated lands. The statistics in this regard continue to grow. In fact, clearing mines and UXO will take time for former IDPs to return to their homes.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Unfortunately, Azerbaijan does not feel the necessary international support in this area.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Considering that, with appropriate support the complex process of demining the 10,000 square kilometers liberated from occupation could be completed 2-3 times earlier.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Key words: <\/strong>landmines, demining, minefields, mine maps, Halo Trust, hypocrisy of Armenia, humanitarian problem, Azerbaijan Mine Action Agency, \u0131nternat\u0131onal organizations<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u0418\u043b\u044c\u044f\u0441 \u0413\u0443\u0441\u0435\u0439\u043d\u043e\u0432<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u041f\u0420\u041e\u0411\u041b\u0415\u041c\u0410 \u0420\u0410\u0417\u041c\u0418\u041d\u0418\u0420\u041e\u0412\u0410\u041d\u0418\u042f \u041e\u0421\u0412\u041e\u0411\u041e\u0416\u0414\u0415\u041d\u041d\u042b\u0425 <\/strong><strong>\u0422\u0415\u0420\u0420\u0418\u0422\u041e\u0420\u0418\u0419 \u041a\u0410\u0420\u0410\u0411\u0410\u0425\u0410: \u0412\u041e\u0415\u041d\u041d\u042b\u0415 \u041f\u0420\u0415\u0421\u0422\u0423\u041f\u041b\u0415\u041d\u0418\u042f \u0410\u0420\u041c\u042f\u041d \u0418 <\/strong><strong>\u041d\u0415\u0410\u0414\u0415\u041a\u0412\u0410\u0422\u041d\u041e\u0415 \u041e\u0422\u041d\u041e\u0428\u0415\u041d\u0418\u0415 \u041cE\u0416\u0414\u0423\u041d\u0410\u0420\u041e\u0414\u041d\u042b\u0425 \u0418\u041d\u0421\u0422\u0418\u0422\u0423\u0422\u041e\u0412<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00a0<\/strong><strong>\u0420\u0435\u0437\u044e\u043c\u0435<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0412 \u0441\u0442\u0430\u0442\u044c\u0435 \u0440\u0430\u0441\u0441\u043c\u0430\u0442\u0440\u0438\u0432\u0430\u0435\u0442\u0441\u044f \u043f\u0440\u043e\u0431\u043b\u0435\u043c\u0430 \u0440\u0430\u0437\u043c\u0438\u043d\u0438\u0440\u043e\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f \u043e\u0441\u0432\u043e\u0431\u043e\u0436\u0434\u0435\u043d\u043d\u044b\u0445 \u0442\u0435\u0440\u0440\u0438\u0442\u043e\u0440\u0438\u0439. \u041e\u0442\u043c\u0435\u0447\u0430\u0435\u0442\u0441\u044f, \u0447\u0442\u043e \u0443\u0440\u043e\u0432\u0435\u043d\u044c \u0437\u0430\u0433\u0440\u044f\u0437\u043d\u0435\u043d\u0438\u044f \u043c\u0438\u043d\u0430\u043c\u0438 \u0438 \u043d\u0435\u0440\u0430\u0437\u043e\u0440\u0432\u0430\u0432\u0448\u0438\u043c\u0438\u0441\u044f \u0431\u043e\u0435\u043f\u0440\u0438\u043f\u0430\u0441\u0430\u043c\u0438 \u043d\u0430 \u043e\u0441\u0432\u043e\u0431\u043e\u0436\u0434\u0435\u043d\u043d\u044b\u0445 \u0442\u0435\u0440\u0440\u0438\u0442\u043e\u0440\u0438\u044f\u0445 \u044f\u0432\u043b\u044f\u0435\u0442\u0441\u044f \u0447\u0440\u0435\u0437\u043c\u0435\u0440\u043d\u044b\u043c. \u0421\u043e\u0433\u043b\u0430\u0441\u043d\u043e \u043e\u0442\u0447\u0435\u0442\u0443 Landmine Monitor, \u043e\u0431\u0449\u0430\u044f \u043f\u043b\u043e\u0449\u0430\u0434\u044c \u0437\u0430\u043c\u0438\u043d\u0438\u0440\u043e\u0432\u0430\u043d\u043d\u044b\u0445 \u0442\u0435\u0440\u0440\u0438\u0442\u043e\u0440\u0438\u0439 \u0432 \u041a\u0430\u0440\u0430\u0431\u0430\u0445\u0435 \u043c\u043e\u0436\u0435\u0442 \u0441\u043e\u0441\u0442\u0430\u0432\u043b\u044f\u0442\u044c \u043e\u0442 350 \u0434\u043e 830 \u043a\u0432\u0430\u0434\u0440\u0430\u0442\u043d\u044b\u0445 \u043a\u0438\u043b\u043e\u043c\u0435\u0442\u0440\u043e\u0432. \u0417\u0430 30 \u043b\u0435\u0442 \u043e\u043a\u043a\u0443\u043f\u0430\u0446\u0438\u0438 \u0430\u0440\u043c\u044f\u043d\u0441\u043a\u0438\u0435 \u0432\u043e\u043e\u0440\u0443\u0436\u0435\u043d\u043d\u044b\u0435 \u0441\u0438\u043b\u044b \u0432\u0435\u043b\u0438 \u043c\u0438\u043d\u0438\u0440\u043e\u0432\u0430\u043d\u0438\u0435 \u0438 \u0441\u0442\u0440\u043e\u0438\u0442\u0435\u043b\u044c\u0441\u0442\u0432\u043e \u0443\u043a\u0440\u0435\u043f\u043b\u0435\u043d\u0438\u0439 \u043d\u0430 \u043e\u0447\u0435\u043d\u044c \u0431\u043e\u043b\u044c\u0448\u043e\u0439 \u0442\u0435\u0440\u0440\u0438\u0442\u043e\u0440\u0438\u0438. \u0413\u043b\u0430\u0432\u043d\u043e\u0439 \u0446\u0435\u043b\u044c\u044e \u0431\u044b\u043b\u0430 \u0440\u0435\u0430\u043b\u0438\u0437\u0430\u0446\u0438\u044f \u0434\u043e\u043b\u0433\u043e\u0441\u0440\u043e\u0447\u043d\u044b\u0445 \u043f\u043b\u0430\u043d\u043e\u0432 \u043f\u043e \u043e\u043a\u043a\u0443\u043f\u0430\u0446\u0438\u0438 \u0437\u0435\u043c\u0435\u043b\u044c \u0438 \u043c\u0430\u043a\u0441\u0438\u043c\u0438\u0437\u0430\u0446\u0438\u044f \u043f\u043e\u0442\u0435\u0440\u044c \u0432 \u0441\u043b\u0443\u0447\u0430\u0435 \u0432\u043e\u0435\u043d\u043d\u043e\u0433\u043e \u043e\u0441\u0432\u043e\u0431\u043e\u0436\u0434\u0435\u043d\u0438\u044f \u041a\u0430\u0440\u0430\u0431\u0430\u0445\u0430 \u0410\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d\u043e\u043c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u041d\u0435\u0441\u043c\u043e\u0442\u0440\u044f \u043d\u0430 \u0442\u043e, \u0447\u0442\u043e \u0441 \u043c\u043e\u043c\u0435\u043d\u0442\u0430 \u043e\u043a\u043e\u043d\u0447\u0430\u043d\u0438\u044f \u0412\u0442\u043e\u0440\u043e\u0439 \u043a\u0430\u0440\u0430\u0431\u0430\u0445\u0441\u043a\u043e\u0439 \u0432\u043e\u0439\u043d\u044b \u043f\u0440\u043e\u0448\u043b\u043e \u043f\u043e\u0447\u0442\u0438 \u0434\u0432\u0430 \u0433\u043e\u0434\u0430, \u043e\u0434\u043d\u0430 \u0438\u0437 \u0433\u043b\u0430\u0432\u043d\u044b\u0445 \u043f\u0440\u043e\u0431\u043b\u0435\u043c \u0432 \u043e\u0441\u0432\u043e\u0431\u043e\u0436\u0434\u0435\u043d\u043d\u044b\u0445 \u0440\u0430\u0439\u043e\u043d\u0430\u0445-p\u0430\u0441\u0447\u0438\u0441\u0442\u043a\u0430 \u043c\u0438\u043d\u043d\u044b\u0445 \u043f\u043e\u043b\u0435\u0439,\u00a0 \u043d\u0435 \u0443\u0441\u0442\u0440\u0430\u043d\u0435\u043d\u0430.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u041f\u043e\u0447\u0442\u0438 \u043a\u0430\u0436\u0434\u044b\u0439 \u0434\u0435\u043d\u044c \u043d\u0430 \u043e\u0441\u0432\u043e\u0431\u043e\u0436\u0434\u0435\u043d\u043d\u044b\u0445 \u0437\u0435\u043c\u043b\u044f\u0445 \u0433\u0438\u0431\u043d\u0443\u0442 \u0438 \u043f\u043e\u043b\u0443\u0447\u0430\u044e\u0442 \u0440\u0430\u043d\u0435\u043d\u0438\u044f \u043b\u044e\u0434\u0438. \u0421\u0442\u0430\u0442\u0438\u0441\u0442\u0438\u043a\u0430 \u0432 \u044d\u0442\u043e\u043c \u043e\u0442\u043d\u043e\u0448\u0435\u043d\u0438\u0438 \u043f\u0440\u043e\u0434\u043e\u043b\u0436\u0430\u0435\u0442 \u0440\u0430\u0441\u0442\u0438. \u041d\u0430 \u0441\u0430\u043c\u043e\u043c \u0434\u0435\u043b\u0435 \u043e\u0431\u0435\u0437\u0432\u0440\u0435\u0436\u0438\u0432\u0430\u043d\u0438\u0435 \u043c\u0438\u043d \u0438 \u043d\u0435\u0440\u0430\u0437\u043e\u0440\u0432\u0430\u0432\u0448\u0438\u0445\u0441\u044f \u0431\u043e\u0435\u043f\u0440\u0438\u043f\u0430\u0441\u043e\u0432 \u043f\u043e\u0442\u0440\u0435\u0431\u0443\u0435\u0442 \u0432\u0440\u0435\u043c\u0435\u043d\u0438, \u0447\u0442\u043e\u0431\u044b \u0431\u044b\u0432\u0448\u0438\u0435 \u0412\u041f\u041b \u0432\u0435\u0440\u043d\u0443\u043b\u0438\u0441\u044c \u0432 \u0441\u0432\u043e\u0438 \u0434\u043e\u043c\u0430.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u041a \u0441\u043e\u0436\u0430\u043b\u0435\u043d\u0438\u044e, \u0410\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d \u043d\u0435 \u0447\u0443\u0432\u0441\u0442\u0432\u0443\u0435\u0442 \u043d\u0435\u043e\u0431\u0445\u043e\u0434\u0438\u043c\u043e\u0439 \u043c\u0435\u0436\u0434\u0443\u043d\u0430\u0440\u043e\u0434\u043d\u043e\u0439 \u043f\u043e\u0434\u0434\u0435\u0440\u0436\u043a\u0438 \u0432 \u044d\u0442\u043e\u0439 \u0441\u0444\u0435\u0440\u0435. \u0415\u0441\u043b\u0438 \u0443\u0447\u0435\u0441\u0442\u044c, \u0447\u0442\u043e \u043f\u0440\u0438 \u0441\u043e\u043e\u0442\u0432\u0435\u0442\u0441\u0442\u0432\u0443\u044e\u0449\u0435\u0439 \u043f\u043e\u0434\u0434\u0435\u0440\u0436\u043a\u0435 \u0441\u043b\u043e\u0436\u043d\u044b\u0439 \u043f\u0440\u043e\u0446\u0435\u0441\u0441 \u0440\u0430\u0437\u043c\u0438\u043d\u0438\u0440\u043e\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f \u043e\u0441\u0432\u043e\u0431\u043e\u0436\u0434\u0435\u043d\u043d\u044b\u0445 \u043e\u0442 \u043e\u043a\u043a\u0443\u043f\u0430\u0446\u0438\u0438 10 \u0442\u044b\u0441\u044f\u0447 \u043a\u0432\u0430\u0434\u0440\u0430\u0442\u043d\u044b\u0445 \u043a\u0438\u043b\u043e\u043c\u0435\u0442\u0440\u043e\u0432 \u043c\u043e\u0433\u043b\u043e \u0431\u044b\u0442\u044c \u0437\u0430\u0432\u0435\u0440\u0448\u0435\u043d\u043e \u0432 2-3 \u0440\u0430\u0437\u0430 \u0440\u0430\u043d\u044c\u0448\u0435.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u041a\u043b\u044e\u0447\u0435\u0432\u044b\u0435 \u0441\u043b\u043e\u0432\u0430:<\/strong> \u043c\u0438\u043d\u043d\u044b\u0435 \u043f\u043e\u043b\u044f, \u043a\u0430\u0440\u0442\u044b \u043c\u0438\u043d, Halo Trust, \u0432\u043e\u0435\u043d\u043d\u044b\u0435 \u043f\u0440\u0435\u0441\u0442\u0443\u043f\u043b\u0435\u043d\u0438\u044f \u0430\u0440\u043c\u044f\u043d, \u0433\u0443\u043c\u0430\u043d\u0438\u0442\u0430\u0440\u043d\u0430\u044f \u043f\u0440\u043e\u0431\u043b\u0435\u043c\u0430, \u0410\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d\u0441\u043a\u043e\u0435 \u0430\u0433\u0435\u043d\u0442\u0441\u0442\u0432\u043e \u043f\u043e \u0440\u0430\u0437\u043c\u0438\u043d\u0438\u0440\u043e\u0432\u0430\u043d\u0438\u044e , \u043c\u0435\u0436\u0434\u0443\u043d\u0430\u0440\u043e\u0434\u043d\u044b\u0435 \u043e\u0440\u0433\u0430\u043d\u0438\u0437\u0430\u0446\u0438\u0438<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130lyas H\u00dcSEYNOV Sosial T\u0259dqiqatlar M\u0259rk\u0259zinin ba\u015f m\u0259sl\u0259h\u0259t\u00e7isi Bak\u0131, Az\u0259rbaycan E-mail: ilyasdiplomat@gmail.com ORCID: 0000-0002-1061-7990 \u00a0 \u00a0X\u00fclas\u0259. M\u0259qal\u0259d\u0259 i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rin minalardan t\u0259mizl\u0259nm\u0259si problemin\u0259 n\u0259z\u0259r sal\u0131n\u0131r. Qeyd edilir ki, i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 minalarla v\u0259 partlamam\u0131\u015f h\u0259rbi sursatlarla \u00e7irkl\u0259nm\u0259 s\u0259viyy\u0259si h\u0259ddind\u0259n art\u0131qd\u0131r. \u201cLandmine Monitor Report\u201d n\u0259\u015frinin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, Qaraba\u011fda minalanm\u0131\u015f \u0259razil\u0259rin \u00fcmumi sah\u0259si 350 kv. km-d\u0259n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":727,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-726","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cild-1--1"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/726","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=726"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/726\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":729,"href":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/726\/revisions\/729"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/727"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=726"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=726"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/socialresearchjournal.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=726"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}